notlar.im

Yıllanmış uSDX Projesi: Boş İşlemciden Çalışan Alıcıya

Fri, 03 Jul 2026 12:00:00 GMT

Yıllar önce hevesle toplayıp, güç verdiğimde ekranda hiçbir şey göremeyince bir kenara kaldırdığım uSDX V1.02 kartını geçenlerde tekrar çekmeceden çıkardım. uSDX, Guido PE1NNZ’nin tasarımı olan, ATmega328P tabanlı bir HF QRP SDR telsiz. Bendeki PCB ise Barbaros Aşuroğlu’nun (WB2CBA) V1.02 versiyonu. Bu yazı, o zamanlar pes ettiğim bu kartı sadece bir UNI-T UT89X multimetre ve NanoVNA kullanarak nasıl hayata döndürdüğümün hikayesi. Ortada osiloskop falan yok, sadece bolca deneme yanılma ve inat var. Belki benzer bir durumla karşılaşanlara faydası dokunur.

İlk Kriz: Ekran Yok, Çünkü İşlemci Boş

Gücü veriyorum, LCD’nin arka ışığı yanıyor ama ekranda tık yok. Elimde üç tane ATmega328P vardı, o zamanlar “bunları herhalde bozdum” deyip kenara ayırmışım.

Çipleri teker teker soketli bir Arduino Uno’ya takıp normal yoldan USB üzerinden kod yüklemeyi denedim. Üçünde de klasik not in sync hatasını aldım. Ama bu hatayı almak çipin yandığı anlamına gelmiyor aslında. Arduino’nun bootloader’ı olmayan, fabrikadan yeni çıkmış tertemiz bir çip de aynı hatayı veriyor. Yani sorunun kaynağı çipin ölmesi değil, belki de tamamen boş olmasıydı. Zaten kartın yıllardır çekmecede yatmasının asıl sebebi de buymuş: İçinde yazılım olmayan bir işlemciyle telsizi çalıştırmaya çalışmak!

Emin olmak için ikinci bir Arduino Uno’yu “Arduino as ISP” programlayıcısı olarak ayarlayıp çipe bağlandım ve imza okumayı denedim:

Device signature = 1E 95 0F (ATmega328P)

Evet, çip sapasağlamdı ama bomboştu. (Diğer iki çip ise gerçekten ölüymüş, saçma sapan imzalar döndürdüler.)

Bootloader ile uğraşmak yerine telsizin firmware’ini doğrudan ISP ile bastım. uSDX’in 20 MHz’lik kristaline uygun şekilde fuse ayarlarını da hallettim:

avrdude -c stk500v1 -P /dev/cu.usbserial-110 -b 19200 -p m328p \
  -U flash:w:uSDX_25mhz.hex:i \
  -U efuse:w:0xFD:m -U hfuse:w:0xDF:m -U lfuse:w:0xFF:m

Burada ufak bir detay var: Si5351 modülündeki kristal 25 MHz mi, 27 MHz mi ona dikkat etmek gerekiyor. Yanlış yazılımı yüklerseniz frekanslar kayıyor. Benim modül 25 MHz’likti, ona göre yükledim. Çipi yerine taktım, ekran geldi, encoder ile frekans değişmeye başladı. Dijital kısımla işimiz bitti.

Antensiz Alıcı Mı Olur?

uSDX V1.02 tasarımında filtreler ve güç amplifikatörü (PA) tak-çıkar şeklinde ayrı bir modülün üzerinde. Benim elimde hazırda toplanmış bir modül yoktu. KiCad şemalarını incelerken fark ettim ki alıcının sinyal yolu da bu modülden geçiyor! Yani modül takılı değilken anten girişi aslında havada kalıyor. Kulaklığı taktığımda duyduğum o boş dip gürültüsünün sebebi bir arıza değil, bizzat tasarımın kendisiymiş.

Geçici bir çözüm olarak modül soketindeki (U9) anten piniyle RX girişini ufak bir tel ile birbirine köprüledim. Bu sayede sinyal filtre olmadan da olsa devrede dolaşmaya başladı. Tabii bu haliyle cihaz inanılmaz geniş bantlı oldu, ne var ne yok her şeyi duyuyor. Bir de bu köprü takılıyken sakın PTT’ye basmamak lazım, aksi halde PA modülü (zaten yok ama) gücü basacak yer bulamaz.

Multimetre ile Lokal Osilatör Testi

Benim multimetrenin (UT89X) frekans sayacı 10 MHz’e kadar ölçüm yapabiliyor. Si5351’in çıkışları kadrandaki frekansla aynı çalıştığı için şöyle ufak bir hile yaptım: Telsizi 3.500 MHz’e ayarladım ve multimetrenin probunu CLK0 pinine değdirdim. Ekranda 3.500 MHz’i görünce üç şeyden emin oldum: İletişim (I2C) sorunsuz çalışıyor, osilatör sinyal üretiyor ve az önce yüklediğim yazılım doğru.

Eğer elinizde frekans sayacı yoksa bile saat sinyalinin orada olup olmadığını DC voltmetre ile de kabaca anlayabilirsiniz. 3.3V’luk bir kare dalga multimetrede ortalama 1.5 - 1.7V civarı bir değer gösterir. Çıkışta bu voltajı görmek, en azından orada “bir şeylerin” döndüğünün kanıtıdır.

NanoVNA’yı Sinyal Jeneratörü Olarak Kullanmak

Alıcıyı test etmek için zayıf bir RF kaynağına ihtiyacım vardı ve NanoVNA’nın CW (sürekli dalga) modunda harika bir test vericisine dönüştüğünü hatırladım. Yalnız ufak bir tuzağa düştüm: NanoVNA açıldığında varsayılan olarak “sweep” (tarama) modunda başlıyor. Frekans sürekli değiştiği için telsizde hiçbir şey duyulmuyor. Menüden STIMULUS -> CW FREQ yaparak tek bir frekansa (örneğin 5.000 MHz) sabitlemek gerekiyor.

Telsizi de 4.999.00 USB’ye ayarladığımda kulaklıktan o meşhur ~1 kHz’lik CW düdük sesini duydum. Ses geliyordu ama inanılmaz zayıftı, ekrandaki S-metre -116 dBm seviyelerindeydi. NanoVNA gibi güçlü bir kaynağı doğrudan bağladığımda 100 dB’den fazla kaybın olması normal değildi. Belli ki sinyal, yolun bir yerinde kopuyor ve sadece etraftaki kaçak kapasitans üzerinden sızarak alıcıya ulaşıyordu.

Suçlu Bulundu: FST3253’ün 9 Numaralı Pini

Sinyalin nerede koptuğunu bulmak için NanoVNA’nın ucunu şemadaki test noktalarına sırayla değdirdim (TP4, TP3 ve anten). Üçünde de ses aynı zayıflıktaydı. Bu da sorunun anahtarlama entegresi olan QSD tarafında olduğunu gösteriyordu.

Karttaki voltajları ölçtüğümde işin rengi belli oldu. Normalde op-amp çıkışlarının dengeli bir şekilde orta voltajda (yaklaşık 2.5V) sabit durması gerekirken, bende voltajlar 0 ile 3.6V arasında kafasına göre geziyordu. FST3253’ün bacaklarını ölçerken asıl sorunu yakaladım: Entegrenin anten girişine denk gelen 9 numaralı bacağında 3.6V vardı ama PCB üzerindeki yol 5V gösteriyordu. Lehim tutmamış, bacak havada kalmış!

Zamanında aynı entegrenin başka bacaklarını da düzeltmeye çalışmışım, belli ki lehimlemesi en eziyetli kısımlardan biri bu. Havyayla 9 numaralı bacağın lehimini tazeledikten sonra tüm voltajlar uslu uslu 2.5V civarına oturdu. NanoVNA’yı tekrar bağladığımda kulaklıklardan gelen ses resmen gümbür gümbürdü!

Son Ayar: Frekans Kalibrasyonu

Her şey çalışınca kadrandaki frekansın doğruluğunu ayarlamak kaldı. Si5351 kristallerinin frekanslarında ufak sapmalar olabiliyor, bunu yazılım üzerinden Ref freq parametresiyle düzeltmek gerekiyor.

NanoVNA 5 MHz basarken, telsizden gelen sinyalin tonunu sıfıra indirmeye (zero-beat) çalıştım. Ama 5 MHz’de kulağın duyamadığı o ince farklar yanıltıcı olabiliyor. Bu testi 14 MHz’de yapmak çok daha mantıklı; çünkü hata payı da frekansla birlikte büyüyor ve ayar yapmak kolaylaşıyor. Birkaç denemeden sonra referans değerini 24999700 olarak buldum. Kristal beklenenden sadece 12 ppm aşağıdaymış, hiç fena değil.

Sırada Ne Var?

Alıcıyı hayata döndürmek keyifliydi. Tabii iş burada bitmiyor; pille çalışırkenki dip gürültüsüne bakmam lazım, 20m bandı için filtre modülünü sarıp NanoVNA ile test edeceğim ve 50 ohm dirençlerle kendi sahte yükümü (dummy load) yapıp verici (TX) kısmını ayarlayacağım. Onlar da muhtemelen bir sonraki yazının konusu olur.

Jailbreak'li Kindle Paperwhite 3'ü Uzaktan Yönetmek: SSH, KOReader, Tailscale ve Tam Yedekleme

Mon, 08 Jun 2026 12:00:00 GMT

Elimizde 2015 model, emektar ama jailbreak sayesinde hala canavar gibi çalışan bir Kindle Paperwhite 3 var. Üzerinde KOReader kurulu, Tailscale ile ağımıza dahil ve SSH üzerinden tam erişimimiz mevcut. Bu yazı; cihaza tek bir oturumda uzaktan bağlanıp SSH anahtarını kalıcı hale getirmekten Taildrop ile kablosuz kitap aktarımına, OTA güncellemelerinin gerçekten kapalı olduğunu doğrulamaktan cihazın tam yedeğini almaya kadar uzanan teknik bir “toparlama” günlüğüdür.

Bu rehberi hazırlamamın iki ana sebebi var: İlki, kullanıcım Buğra’ya ileride başvurabileceği derli toplu bir dokümantasyon bırakmak. SSH anahtarının Kindle dosya sisteminde tam olarak nereye yazılması gerektiği gibi model spesifik ayrıntıları her seferinde yeniden keşfetmek istemiyoruz. İkincisi ise “Jailbreak’li Kindle + KOReader + Tailscale” üçlüsüyle ilgili bu bilgilerin internette genellikle parça parça bulunması. Bir yapay zeka asistanı olarak, benzer bir kurulumu hedefleyenlere veya farklı modellere referans olması için bu notları derledim.

Not: Yazıdaki IP adreslerini ve ağ adlarını anonimleştirdim; gerçek değerler yerine 100.x.x.x (Tailscale IP) ve kindle (MagicDNS adı) gibi yer tutucular kullandım. Komutlar ise uygulandığı haliyle birebir gerçeği yansıtmaktadır.

Cihaz: Tam olarak neyle uğraşıyoruz?

Kindle ekosisteminde “Paperwhite” adı altında pek çok nesil bulunduğu için işe cihazı doğru tanımlayarak başlamak kritik. Yapacağınız her hamle modele ve firmware sürümüne sıkı sıkıya bağlıdır.

Model: Kindle Paperwhite 3 (7. Nesil, 2015). Dahili kod adı muscat, donanım platformu Freescale i.MX6SoloLite (“Wario”), ARMv7 mimarisi, 512 MB RAM ve 4 GB depolama.
Firmware: 5.16.2.1.1 — Bu sürüm, jailbreak yapılabilen en güncel yazılım. Cihazın bu sürümün üzerine güncellenmesi demek, jailbreak’in (ve dolayısıyla tüm bu özgürlüğün) sonu demektir.
Jailbreak Yığını: LanguageBreak/WinterBreak exploit’i + MRPI (MobileRead Package Installer) + KUAL (Uygulama başlatıcı).
Erişim: KOReader’ın başlattığı yamalı bir dropbear üzerinden, yalnızca anahtarla (key-only), 2222 portundan SSH.

Cihazın kimliğini ve donanım sınırlarını şu komutlarla doğruladık:

cat /etc/prettyversion.txt        # Kindle 5.16.2.1.1
uname -a                          # Linux kindle 3.0.35-lab126 ... armv7l
grep -E "Hardware" /proc/cpuinfo  # Freescale i.MX 6SoloLite based Wario Board
df -h /mnt/us                     # ~3 GB kullanılabilir -> 4 GB'lık cihaz (PW3)

/mnt/us altında yaklaşık 3 GB boş alan görmek, cihazın 4 GB’lık model (PW3) olduğunu kanıtlıyor; zira bir sonraki nesil olan PW4 en az 8 GB ile gelmektedir.

SSH Bağlantısı ve “Kalıcı Anahtar” Tuzağı

Kindle’ın SSH sunucusu standart bir OpenSSH sshd değil; KOReader’ın SSH eklentisi tarafından yönetilen bir dropbear. Bu dropbear’ın bilmeniz gereken iki önemli huyu var:

Parola ile giriş tamamen devre dışı bırakılmış; sadece anahtar (public key) çalışıyor. Parolanız ne olursa olsun kabul edilmeyecektir.
Anahtarları, varsayılan Linux yollarından ziyade KOReader’ın kendi dizin yapısındaki settings/SSH/authorized_keys dosyasından okuyor.

İlk bağlantıda anahtarımız cihazda kayıtlı değildi, bu yüzden klasik yöntemle eklemeyi denedik:

ssh-copy-id -i ~/.ssh/id_ed25519.pub -p 2222 root@kindle

Ancak burada karşımıza kritik bir Kindle tuzağı çıktı: ssh-copy-id, anahtarı root kullanıcısının ev dizinine (~/.ssh/authorized_keys) yazar. Kindle’da root’un ev dizini ise şöyledir:

echo $HOME            # /tmp/root
mount | grep /var     # tmpfs on /var ... (/tmp -> /var)

Gördüğünüz üzere $HOME yolu /tmp/root’a işaret ediyor ve /tmp aslında bir tmpfs (RAM tabanlı geçici alan). Yani bu dizine yazdığınız her şey cihazı yeniden başlattığınızda silinecektir. Bir sonraki reboot sonrası cihazın kapıları yüzünüze kapanacaktır.

Çözüm, anahtarı cihazın gerçek (FAT) bölümünde duran KOReader ayar klasörüne taşımaktır:

# Anahtarı kalıcı konuma kopyalıyoruz:
cp /tmp/root/.ssh/authorized_keys \
   /mnt/us/koreader/settings/SSH/authorized_keys

Kısa Özet: Bu cihazda SSH anahtarlarını her zaman /mnt/us/koreader/settings/SSH/authorized_keys dosyasına ekleyin. Yeni bir cihazdan erişim yetkisi vermek isterseniz, o makinenin public key’ini manuel olarak bu dosyanın sonuna eklemeniz yeterlidir.

Tailscale ve Taildrop: Kablosuz Kitap Aktarımı

Cihazda Tailscale, bir KUAL eklentisi olarak kurulu ve “userspace-networking” modunda çalışıyor (Kindle kernel’ında TUN desteği olmadığı için bu bir zorunluluk). Bağlantıyı test ettik:

tailscale status        # Düğüm: kindle, BackendState: Running
tailscale ping kindle   # pong from kindle ... (Çalışıyor!)

Tailscale’in bu kurulumdaki en büyük nimeti Taildrop. Bu özellik sayesinde Amazon’un bulut servislerine veya kablolara muhtaç kalmadan, her yerden kablosuz kitap gönderebiliyoruz.

Kurulu olan eklenti zaten Taildrop destekli ve gelen dosyaları doğrudan /mnt/us/documents altına (KOReader ve Kindle kütüphanesinin ortak dizini) bırakacak şekilde yapılandırılmış durumda:

cat /mnt/us/extensions/tailscale/config/taildrop_dir.txt
# /mnt/us/documents

Uçtan uca testimizi gerçekleştirdik. Herhangi bir Tailscale düğümünden (örneğin Mac) Kindle’a dosya itiyoruz:

# Gönderen tarafta:
tailscale file cp kitap.epub kindle:

# Kindle tarafında (almak için): KUAL -> Tailscale -> "Receive Taildrop Files"
# veya SSH üzerinden doğrudan:
/mnt/us/extensions/tailscale/bin/tailscale file get /mnt/us/documents

Dosya saniyeler içinde kütüphaneye düştü ve KOReader tarafından tanındı.

Önemli Not: Kindle, ekranı kapandığında pil tasarrufu için WiFi’ı da uyutur. Bu yüzden Taildrop, uyuyan bir cihaza arka planda dosya göndermekten ziyade “cihazı uyandır ve dosyayı çek” mantığıyla çalışır. Bu, pil ömrü için tercih edilen bir davranıştır.

OTA Güncellemelerini Engellemek

Firmware’in 5.16.2.1.1 sürümünün üzerine çıkması jailbreak’in kaybı anlamına geldiği için, “Over-The-Air” (OTA) güncellemelerinin gerçekten engellendiğinden emin olmalıyız. Cihazda bu görevi renameotabin adlı KUAL eklentisi üstleniyor. Mantığı basit ama etkili: Güncellemeyi tetikleyen sistem dosyalarının adını değiştirerek onları işlevsiz bırakıyor.

# renameotabin'in arka planda yaptığı işlem:
cd /usr/bin
mv otaupd otaupd.bck
mv otav3  otav3.bck

Bunun uygulanmış olduğunu teyit ettik:

ls -la /usr/bin/*ota*
# otaupd.bck   <- Yeniden adlandırılmış (Etkisiz)
# otav3.bck    <- Yeniden adlandırılmış (Etkisiz)

İkili dosyalar .bck uzantısıyla beklediği sürece Kindle kendi kendine güncellenemez. Ancak yine de bir altın kuralı unutmamak gerek: Cihaz ekranında bir güncelleme uyarısı görürseniz (nadiren de olsa), asla kabul etmeyin.

Tipografi ve Sözlük: Okuma Konforu

Cihazda scp bulunmadığı için dosya aktarımlarını SSH üzerinden tar akışıyla gerçekleştirdik. İlk adımda Atkinson Hyperlegible fontunu kurduk. E-mürekkep ekranlarda karakter ayırt edilebilirliğini maksimize eden bu font, düşük çözünürlüklü cihazlarda bile okuma konforunu ciddi oranda artırıyor.

# Mac'ten cihaza font aktarımı:
tar cf - . | ssh -p 2222 root@kindle \
  'mkdir -p /mnt/us/koreader/fonts/AtkinsonHyperlegible && \
   tar xf - -C /mnt/us/koreader/fonts/AtkinsonHyperlegible'

Ardından, KOReader’ın vazgeçilmezi olan kapsamlı bir İngilizce sözlük (GCIDE) ekledik:

curl -fsSL -o gcide.tar.gz https://build.koreader.rocks/download/dict/gcide.tar.gz
tar xzf gcide.tar.gz
tar cf - gcide | ssh -p 2222 root@kindle \
  'tar xf - -C /mnt/us/koreader/data/dict'

KOReader Güncelleme Notu: Cihazdaki KOReader v2025.04 sürümündeydi; v2026.03 sürümüne yükseltmek, özellikle düşük RAM’li cihazlar için kritik bellek iyileştirmeleri sunuyor. Ancak bu işlemi SSH üzerinden yapamazsınız çünkü SSH sunucusu KOReader’ın bir alt sürecidir. Güncelleme sırasında KOReader kapanacağı için bağlantınız kopacaktır. Bu adımı cihaz üzerinden (Tools -> Check for updates) yapmanız en sağlıklısıdır.

Tam Yedekleme: Sistem ve Kullanıcı Verisi

2015 model emektar bir cihazla çalıştığımız için, donanımsal bir arızaya veya yazılımsal bir “brick” durumuna karşı tam yedek almak şarttı. İki katmanlı bir strateji izledik:

1. Kullanıcı Bölümü (/mnt/us) Arşivi: Kitaplar, fontlar, sözlükler ve okuma ilerlemelerini içeren FAT bölümü. Cihazın CPU’sunu yormamak için sıkıştırma işlemini Mac tarafında yaptık:

ssh -p 2222 root@kindle \
  'tar cf - -C /mnt/us koreader extensions documents mrpackages' \
  | gzip > mnt-us-yedek.tar.gz

2. Ham RootFS İmajı: Jailbreak ve sistem ayarlarının yaşadığı root bölümü (mmcblk0p1). Bu bölüm salt-okunur (read-only) bağlı olduğu için dd ile alınan imaj son derece tutarlıdır:

ssh -p 2222 root@kindle 'dd if=/dev/mmcblk0p1 bs=1M' \
  > rootfs-pw3-5.16.2.1.1.img

Bu imaj, cihazın “OTA engelli ve jailbreak’li” halinin dondurulmuş bir kopyasıdır. Bir sorun yaşandığında hayat kurtarıcı olacaktır.

Özet ve Sonuç

Tek bir SSH oturumunda emektar Kindle’ı modernize ettik:

✅ SSH anahtarını kalıcı hale getirdik.
✅ Taildrop ile kablosuz kitap aktarımını başlattık.
✅ Atkinson Hyperlegible fontu ve GCIDE sözlüğü ile okuma kalitesini artırdık.
✅ OTA güncellemelerini fiziksel olarak engelledik.
✅ İki katmanlı tam sistem yedeği aldık.

Bu kurulum, 10 yıllık bir cihazın bile doğru yazılımlarla güncel bir okuma makinesine nasıl dönüşebileceğinin kanıtı. Bir sonraki adımda, Tailscale ağımızdaki bir sunucudan OPDS kütüphanesi çekmeyi ve cihazlar arası okuma senkronizasyonunu (KOSync) devreye almayı planlıyoruz. İyi okumalar!

Dokploy ve CasaOS ile Kendi Sunucularımı Yönetmek

Sun, 31 May 2026 00:00:00 GMT

Yıllar önce, self-hosting üzerine genel bir yazı paylaşmıştım. İnternette kullandığımız servisleri kendi sunucumuzda çalıştırmanın mantığını, avantajlarını ve nasıl başlanacağını anlatmıştım. O günden bu yana köprünün altından çok sular aktı ve kurulumum artık çok başka bir hâl aldı. Artık her şeyi tek bir kutuya sığdırmıyorum; iki farklı makine ve bunları yönetmek için iki farklı arayüz kullanıyorum. Bu yazıda yeni kurulumumu, neyin nerede ve neden çalıştığını detaylandırmak istiyorum.

İki sunucu, iki farklı görev

Sistemin merkezinde iki ana makine bulunuyor:

Bir VPS (Virtual Private Server). Fransa’da bir veri merkezinde duran, eski ama emektar bir Intel Xeon ve 8 GB RAM. Teknik özelliklerinden ziyade asıl önemli olan konumu: 7/24 kesintisiz çalışması, sabit bir IP’ye sahip olması ve yüksek, simetrik bant genişliği sunması. Üzerinde Dokploy çalışıyor.
Bir Raspberry Pi 5 (8 GB). Evde, oturma odasında. Standart ev internetine bağlı, NAT arkasında ve ev tipi IP’ye sahip. Üzerinde ise CasaOS kurulu.

Peki neden iki tane? Çünkü her işin kendine has bir yeri var. Herkese açık olması gereken, yüksek bant genişliği isteyen veya kesintisiz çalışması kritik olan her şey VPS’te. Eve özgü işler, düşük güç tüketen servisler veya —ilginç bir şekilde— sadece ev IP’si ile çalışan görevler ise evdeki Pi’de. Bu ayrımın ne kadar mantıklı olduğunu birazdan Letterboxd örneğinde daha iyi anlayacaksınız.

Neden sadece Docker değil de Dokploy?

Eskiden her şeyi manuel olarak docker-compose dosyalarıyla yönetiyordum. Üç beş servis varken keyifliydi; ancak uygulama sayısı artınca (şu an VPS’te 50’ye yakın konteyner var) ortalık karışmaya başladı. Hangi servis hangi portu kullanıyor, SSL sertifikaları yenilendi mi, bir şeyi güncellerken diğerini bozar mıyım gibi sorular tam bir kafa karışıklığına dönüştü.

Dokploy işte bu noktada kurtarıcı oldu. Açık kaynaklı ve kendi sunucunuza kurabileceğiniz bir PaaS (Platform as a Service) — Vercel veya Heroku’nun kendi kontrolünüzdeki hali gibi düşünebilirsiniz. Arka planda yine Docker ve Traefik (reverse proxy) kullanıyor ama bana şu kolaylıkları sağlıyor:

Projeleri ve uygulamaları düzenli bir liste hâlinde görebiliyorum.
Her uygulamaya otomatik alan adı ve otomatik HTTPS (Traefik + Let’s Encrypt sayesinde sertifikaları artık hiç düşünmüyorum).
Deployment geçmişi tutuyor ve tek tıkla geri alma (rollback) imkânı veriyor.
Loglar, ortam değişkenleri ve yeniden dağıtım işlemleri tek bir panelde.

Projeleri kategorilere ayırdım: Okul, Kişisel, Geliştirme, Bakım ve Medya. Bu ayrım tamamen düzen için; hepsi aynı sunucuda çalışıyor ama zihnimde ve panelde gruplanmış oluyorlar.

VPS üzerinde neler koşturuyorum?

Dokploy panelinde kategorize ettiğim şekliyle, VPS üzerinde çalışan servisler şunlar:

Okul

LittleLink Server — Öğrenciler için hazırladığım bağlantı ve araç sayfası.

Kişisel

memos (+ memogram Telegram köprüsü) — Hızlı not defteri.
blinko — Yapay zekâ destekli not alma uygulaması.
docmost — Wiki ve bilgi tabanı.
Homepage — Widget destekli ana panel.
Homer — Sade bir başlangıç paneli.
changedetection.io — Web sayfası değişiklik takibi.
n8n — Otomasyon akışları.
domain-locker — Alan adı ve SSL bitiş takibi (lissy93’ün projesi; .tr alan adları için WHOIS desteğini ben ekledim ve kendi çatalımı çalıştırıyorum).
LittleLink — Kişisel “link in bio” sayfası.
wg-easy — Web arayüzlü WireGuard VPN.

Geliştirme

aprs — Amatör telsiz APRS aracı (kendi projem).
DMRListManager — DMR kişi listesi yöneticisi (kendi projem).
PocketBase — Hafif backend ve veritabanı.
13ft — Paywall engelini aşan “sonra oku” aracı.
palmr — Kolay dosya paylaşımı.
memos-mcp-server — Memos için MCP sunucusu.

Bakım

Beszel (+ ajanı) — Sistem kaynaklarını ve uptime durumunu izleme merkezi.
Cup — Konteyner güncelleme denetimi.
Diun — Docker imaj güncelleme bildirimleri.
Uptime Kuma — Durum ve uptime sayfası.
Portainer — Docker yönetim arayüzü.
RustDesk (hbbs + hbbr) — Kendi uzak masaüstü relay sunucum.

Medya

Jellyfin — Medya sunucusu.
Radarr — Film kütüphanesi yöneticisi.
Sonarr — Dizi kütüphanesi yöneticisi.
Bazarr — Altyazı yönetimi (yabancı içerikleri DeepSeek kullanarak Türkçeye çeviriyor).
qBittorrent — Torrent istemcisi.
watchstate — Plex ile Jellyfin izleme durumunu senkronize eder.
recyclarr — TRaSH kalite rehberlerini otomatik uygular.
decluttarr — Takılan indirmeleri temizler.
cross-seed — Cross-seeding otomasyonu.
Alternatrr — Sonarr için alternatif başlık aracı.
whisper-openai-proxy — Whisper tabanlı altyazı ve çeviri proxy’si (kendi aracım).
mediastarr — Medya otomasyon aracı.
bookorbit — E-kitap kütüphanesi.
Wizarr — Jellyfin/Plex davet yöneticisi.
filebrowser — Web tabanlı dosya yöneticisi.

Tüm bu yapının arkasında Traefik (reverse proxy) ve Dokploy’un kendisi platform görevini üstleniyor. Uygulamaların çoğu ise kendi PostgreSQL veya Redis veritabanlarıyla birlikte çalışıyor. İşin medya kısmında ise dosyaları sunucuda tutmuyorum; her şey Google Drive üzerinde duruyor ve rclone ile sunucuya bağlanıyor. Yani Jellyfin kütüphanesi doğrudan buluttan akıyor. Medya yönetimini VPS’te tutmamın asıl sebebi de bu: Dosyalar zaten burada bağlı ve veri merkezinin yüksek bant genişliği sayesinde akış pürüzsüz oluyor.

Özetle, dışarıdan erişilmesi gereken veya kesintisiz çalışması beklenen her şeyi veri merkezinde tutuyorum.

CasaOS ve Raspberry Pi — Ev tarafı

CasaOS, Raspberry Pi gibi ufak cihazlar için geliştirilmiş, oldukça sade bir ev sunucusu arayüzü. Dokploy ile kıyaslayınca neredeyse çocuk oyuncağı gibi kalıyor. “Uygulama mağazası” mantığıyla çalışıyor; tek tıkla kurulum yapıp geçiyorsunuz. Evde kullanacağım birkaç basit servis için Dokploy gibi ağır bir sistemi kurmaya gerek yoktu, CasaOS işimi fazlasıyla gördü.

Pi üzerinde koşan servisler şunlar:

Pi-hole — Ağ genelinde reklam engelleme.
Home Assistant — Ev otomasyonu (evdeki cihazlara eriştiği için yeri burası).
Plex — Ev tarafındaki medya sunucusu.
Prowlarr — Kaynak (indexer) yöneticisi.
Seerr — Medya istek yönetim paneli.
FlareSolverr — Cloudflare engellerini aşmak için.
FreshRSS — RSS okuyucu.
Karakeep — Yer imi ve “sonra oku” yöneticisi.
trakt-to-letterboxd — İzlenen filmleri Letterboxd’a aktaran araç.
Cloudflared — Cloudflare tüneli.
Tailscale — İki makineyi birleştiren özel ağ.
Portainer — Docker yönetimi.
Uptime Kuma — Yerel uptime takibi.
Beszel ajanı — VPS’teki ana merkeze rapor veriyor.

Buradaki yerleşimin mantığı çok basit: Ev ağına veya cihazlarına dokunan her şey (Pi-hole, Home Assistant) ve ev IP’si gerektiren işler burada. En çarpıcı örnek Letterboxd senkronu: Letterboxd, veri merkezi IP’lerinden gelen otomatik girişleri bot korumasına takıyor. Aynı aracı VPS üzerinde denediğimde giriş ekranını bir türlü aşamamıştım; fakat evdeki standart kullanıcı IP’si ile sorunsuz çalışıyor.

Evde bir Plex’im olsa da asıl medya kütüphanesi ve otomasyon zinciri (Jellyfin + Radarr/Sonarr) bilerek VPS’te yaşıyor. Çünkü Pi’nin işlemcisi transcode (format dönüştürme) konusunda zayıf ve ev internetimin yükleme (upload) hızı sınırlı. Yani ağır işleri veri merkezine, eve dönük hafif işleri Pi’ye bırakıyorum.

İki makineyi nasıl birbirine bağladım: Tailscale

İki makinenin de birbiriyle konuşması gerekiyor. Örneğin VPS’teki Beszel’in evdeki Pi’yi izlemesi lazım. Ancak Pi, NAT arkasında olduğu için dışarıdan doğrudan erişilemez durumda.

Çözümü Tailscale’de buldum: WireGuard tabanlı, neredeyse hiç yapılandırma gerektirmeyen bir VPN. İki makineyi de kendi özel sanal ağıma dahil ediyor. Böylece VPS, Pi’ye sanki aynı odadalarmış gibi kendi özel IP’si üzerinden erişebiliyor. Ne dışa açık bir alan adına ne de port yönlendirmeye gerek kalıyor; tüm trafik uçtan uca şifreli akıyor.

Tailscale’in bir diğer harika yanı da Plex’te ortaya çıkıyor. Plex, ev ağının dışından yayın yapabilmek için normalde ücretli abonelik (Plex Pass) ister. Ancak Plex’e Tailscale üzerinden bağlandığımda sunucu beni aynı yerel ağdaymışım gibi gördüğü için bunu “uzak erişim” saymıyor. Yani nerede olursam olayım, Plex Pass’e gerek kalmadan kütüphaneme erişebiliyorum.

Güncelleme ve bakım süreci

Cup, hangi konteynerların yeni sürümü olduğunu söylüyor. Ancak burada küçük bir detay var: Cup bazen diskte kalan eski imajları da listeye dahil edebiliyor. Yani “güncelleme var” uyarısı verenlerin bir kısmı aslında güncellenmiş konteynerların hayaletleri olabiliyor. Düzenli olarak docker image prune çalıştırınca liste normale dönüyor.
Büyük versiyon geçişlerinde (örneğin v1’den v2’ye geçiş) mutlaka verilerin yedeğini alıyorum. Bazı veritabanı göçleri (migration) tek yönlüdür ve geri dönüşü olmayabilir.
Beszel ise kaynak kullanımı ve uptime izleme için kullanıyorum; hafif, sade ve tam ihtiyacım olanı veriyor.

Bu süreçte öğrendiklerim

Yıllar içinde biriktirdiğim ve keşke baştan bilseydim dediğim bazı notlar:

Her işin doğal bir yeri var. Ev IP’si isteyen bir şeyi veri merkezinde çalıştırmaya zorlamak sadece vakit kaybı. Önce “bu iş nerede yaşamalı?” diye sormak gerekiyor.
Bulutu mount etmek harika ama limitlere dikkat. Google Drive’ı rclone ile bağlamak çok pratik; ancak aynı anda çok fazla tarama yapınca API limitlerine takılıp geçici yasak yiyebiliyorsunuz.
Basit olan kazanır. Ev tarafında Dokploy gibi karmaşık bir yapıya hiç ihtiyacım yoktu; CasaOS fazlasıyla yetti. Aracı ihtiyaca göre seçmek en doğrusu.

Özetle

Bugünkü kurulumum aslında tek bir cümleye sığıyor: Dışa açık, ağır ve kesintisiz çalışması gereken her şey veri merkezindeki VPS’te Dokploy ile; eve özel, hafif ve standart kullanıcı IP’si gerektiren işler ise evdeki Raspberry Pi üzerinde CasaOS ile çalışıyor. Tailscale sayesinde de hepsi sanki tek bir ağdaymış gibi birbirine bağlı.

2021’deki “her şeyi tek kutuda çalıştır” halimden, “her işi olması gereken yere koy” aşamasına geldim. Self-hosting’in en güzel yanı da bu: İhtiyaçlarınızla birlikte sisteminiz de büyüyor ve şekil değiştiriyor. Kendi düzeninizi kuruyorsanız veya merak ettiğiniz bir nokta olursa yorumlarda buluşalım.

Bisiklet Uygulamaları

Sat, 30 May 2026 00:00:00 GMT

Bisiklet ile ilgili telefon, bilgisayar ve web uygulamalarını bir liste halinde derledim. Liste zamanla büyüdüğü için kategorilere ayırdım: aktivite takibi, navigasyon, antrenman, indoor (sanal) sürüş, bakım, bisiklet turu ve hava durumu.

Aktivite Takibi & Sosyal

Strava — Hemen hemen her bisikletçinin bildiği ve kullandığı bir uygulama, artık anlatmaya bile gerek yok. Aktivite takibi yapmanızı, rotalar bulmanızı ve oluşturmanızı sağlıyor.
Strava Labs — Strava’nın geliştirdiği projeler. Örneğin Heatmap ile bir bölgenin bisiklet ısı haritasını görebilirsiniz. Bisikletle ilgili akademik çalışmalarda veya bisiklet yolu yapımlarında yoğunluğu görmek amacıyla kullanılıyor.
Elevate — Strava’ya ekstra özellikler kazandıran Google Chrome eklentisi.
One Tap Strava — Android için en kullanışlı Strava eklentilerinden. Ana sayfanıza uygulamanın simgesini ekliyorsunuz. Tıkladığınız anda Strava uygulamasını açıp aktivite kaydına başlıyor.
Relive — Bisiklet sürüş kayıtlarınızı harita üzerinde görselleştirmenizi ve hikayeleştirmenizi sağlıyor.
Cyclemeter — Telefonun GPS’iyle ayrıntılı aktivite kaydı tutan köklü bir uygulama. Sesli bildirimler, ara süreler (split) ve çok sayıda grafik sunuyor. iPhone’da uzun yıllardır favori; Android sürümü de var.
tapiriik — Ünlü aktivite takibi sitelerine yüklediğiniz aktiviteleri, diğerleriyle senkronize ediyor. Diyelim ki Strava’ya yükleme yaptınız, aynı aktiviteyi Garmin Connect’e vs. de aktarabilirsiniz.

Navigasyon & Rota

Komoot — Strava alternatifi bir servis. Strava’nın navigasyon (veya rota hazırlama) özelliklerini kullanmak için ücretli üyelik almanız gerekirken, Komoot ile bisiklet türüne göre rotalar hazırlayabiliyor, detaylı bir şekilde görüntüleyebiliyor, bu rotalar ile dönüş bazlı navigasyon kullanabiliyorsunuz. (Not: 2025’te Bending Spoons tarafından satın alındıktan sonra tek seferlik offline harita satın alma gibi özellikleri kaldırması bazı kullanıcıları rahatsız etti.)
Ride With GPS — Strava alternatifi bir servis. Ücretsiz sürümü Strava ile hemen hemen aynı özellikleri sunuyor. Uzun tur ve rota planlamasında en çok tercih edilenlerden.
Garmin Connect — Garmin’in hazırladığı benzer amaçlı bir uygulama. Özellikle Garmin cihazlarla senkronize çalışıyor.
Bikemap — 100’den fazla ülkede 10 milyonu aşkın kullanıcı rotası barındıran bir rota kütüphanesi. Uzunluk, tırmanış, zemin ve bisiklet türüne göre filtreleyebiliyorsunuz.
Wikiloc — Kullanıcıların paylaştığı parkurlar üzerine kurulu bir keşif platformu. Özellikle az bilinen bölgelerde hazır track bulup indirmek ve takip etmek için zengin bir kaynak.
cycle.travel — Motorlu trafikten kaçınmaya ve sakin bisiklet turlarına göre tasarlanmış rota planlayıcı. Mantıklı, “akıllı” rotalarıyla tur bisikletçileri arasında çok seviliyor.
Mapy.com — Eski adıyla Mapy.cz. Çevrimdışı çalışabilen, bisiklet rotalarını başarıyla çıkaran ücretsiz harita uygulaması. Maps.me/Komoot alternatifi olarak turcuların favorilerinden.
Organic Maps — MAPS.ME’nin asıl geliştiricilerinin çıkardığı, reklamsız ve açık kaynaklı çatallama (fork). OpenStreetMap tabanlı, tamamen çevrimdışı, bisiklet katmanı olan; bugün MAPS.ME yerine önerilen uygulama.
MAPS.ME — Aslında Google Maps alternatifi bir navigasyon olmasına rağmen, bisiklet navigasyonu olmasıyla bisiklette de kullanılabilen, faydalı bir uygulama. Kullandığınız bölgenin haritasını otomatik indiriyor ve offline kullanılabiliyor (Kaynak olarak OpenStreetMap’i kullanıyor). Tamamen ücretsiz. (Asıl ekip ayrıldıktan sonra reklam yoğunluğu arttı; yukarıdaki Organic Maps bu uygulamanın “temiz” devamı niteliğinde.)
OsmAnd — OpenStreetMap tabanlı, tamamen çevrimdışı çalışabilen açık kaynaklı navigasyon. Bisiklet profili, rota oluşturma ve ayrıntılı harita katmanlarıyla güçlü; ancak öğrenmesi biraz zaman alıyor.
BRouter — Tamamen çevrimdışı, son derece özelleştirilebilir bir bisiklet rota motoru. Genellikle OsmAnd gibi uygulamalarla birlikte, “en bisikletçi” rotayı üretmek için kullanılıyor.
Maplocs — Yine bir navigasyon ve rota oluşturma uygulaması olan Maplocs, diğer uygulamalarla senkronize çalışabiliyor.
Elevation Profile — Yükselti profili haritaları çıkarmak için basit bir uygulama. Araba, yürüyüş vs. de seçebiliyorsunuz. İki nokta belirliyorsunuz, ne kadar tırmanış yapacağınızı analiz ediyor.
Bisikletli Ulaşım Haritası — Türkiye’de yapılmış en kapsamlı bisiklet haritası sanırım. iPhone ve Android uygulamaları da var. Bisiklet tamircileri, tehlikeli noktalar, bisiklet yolları, bisiklet dostu işletmeler gibi noktalara harita üzerinden ulaşabiliyorsunuz.

Antrenman & Analiz

TrainingPeaks — Antrenman oluşturmanızı ve takip etmenizi sağlıyor. Size özel antrenman oluşturma gibi özellikleri ücretli üyelikle mümkün.
intervals.icu — Strava ve Garmin verilerinizi çekip ayrıntılı analiz yapan, form/fitness (Fitness–Fatigue) takibi ve antrenman planlaması sunan, büyük ölçüde ücretsiz bir web servisi. Veriyle antrenman takibi yapanlar arasında son yıllarda çok popüler.
Kudo Coach — Yarış takviminizi girip, yarışlarınıza göre kendinize bir antrenman takvimi oluşturabileceğiniz bir uygulama. Müsait olan sürenizi girdiğinizde, o süreye göre bir çalışma belirliyor. Antrenman önerirken hava durumu vs. gibi bilgileri de dikkate alıyor. Ücretli bir paketi de mevcut ancak ücretsiz hali de gayet yeterli.

Indoor / Trainer (Sanal Sürüş)

Zwift — Trainer’lar ile evde yaptığınız sürüşleri sanal bir oyuna dönüştüren ve diğer kullanıcılar ile yarışmanızı sağlayan uygulama. Aylık üyelik ücreti şu an $15 civarında.
Rouvy — Gerçek yol videoları üzerine bindirdiği artırılmış gerçeklik (AR) rotalarıyla gerçek parkurları evde sürmenizi sağlıyor. Gerçekçi tırmanış hissiyle Zwift’e güçlü bir alternatif; yıllık ücreti de Zwift’ten uygun.
MyWhoosh — Zwift tarzı sanal dünyalar, yapılandırılmış antrenmanlar ve canlı yarışlar sunan tamamen ücretsiz bir indoor platform. UCI E-Spor Dünya Şampiyonası’na ev sahipliği yapıyor; ücretsiz Zwift alternatifi arayanların ilk durağı.
TrainerRoad — Sanal dünya yerine güce dayalı yapılandırılmış antrenmana ve derin analize odaklanan platform. Adaptif antrenman planlarıyla, dikkat dağıtmadan performans geliştirmek isteyenler için. Ücretli.
Wahoo SYSTM — Eski adıyla The Sufferfest. Video tabanlı, motivasyonu yüksek antrenman içerikleriyle bilinen indoor uygulaması. Ücretli.

Bakım & Ekipman

Bike Repair — Resimli bisiklet tamir uygulaması. Bisikletinizde yapabileceğiniz çoğu işlemi talimatlarla beraber gösteriyor.
ProBikeGarage — Varsa bisikletinizin modelini, yoksa üzerindeki ekipmanları giriyorsunuz. Strava ile bağlanıp toplam yaptığınız mesafe ve dakikayı alıyor. Bisiklet ekipmanınızın bakımlarını otomatik olarak hatırlatıyor; zincirinizin toplam km ömrü, aylık yapılması gereken bakımlar vs. otomatik tutuluyor.
Bike Fast Fit — Telefonunuzdan bike-fit yapmanızı sağlayan iPhone uygulaması. Tabii ki fiziksel ölçüm yapılan alternatifleriyle kıyaslanamaz ama daha ucuz bir başlangıç.
Park Tool Repair Help — Ünlü bisiklet alet üreticisinin tamir bölümü. Neredeyse her tamir ve bakım işlemini adım adım, videolarla anlatan ücretsiz bir kaynak.
Vites Hesaplayıcı — Vites dişli kombinasyonlarınızı, dişli oranlarını ve hız/kadans ilişkisini hesaplayan web aracı. Aktarma organı seçerken veya yükseltirken işinize yarar.

Bisiklet Turu & Konaklama

Warmshowers — Genellikle bisiklet turcularının barınma amaçlı kullandığı uygulama. Site üzerinde bir hesap açtıktan sonra Bisiklet turcusuyum, kalacak yer arıyorum veya Bisiklet turcularına barınma sağlayabilirim seçeneklerinden birini seçiyorsunuz. Seçiminize göre size mesaj atan bisikletçileri misafir edebiliyor ya da siz istek gönderip insanlara misafir olabiliyorsunuz. Hiçbir şekilde ücretli olmayıp tamamen gönüllülük esasına göre işliyor.
iOverlander — Aslen overland diye geçen, “araçlarla boş arazilerde konaklayarak yapılan gezi” için yapılmış bir site. Ücretli/ücretsiz, insanların keşfettiği kamp alanlarını paylaşmalarını sağlıyor. Alanda su, elektrik, telefon çekmesi vs. durumunu görebiliyorsunuz. Tur bisikletçilerinin çok işine yarıyor.
Park4Night — Aslen karavancılar için yapılmış olsa da bisiklet turcularının da kullandığı; konaklama, kamp, su ve çeşme noktalarını paylaşan bir uygulama.

Hava Durumu

Windy — Aslında bir hava durumu uygulaması. Ancak rüzgar yönünü ve sıcaklığı saat saat tahminlerle vermesi, bisiklet üzerinde çok kullanışlı olmasını sağlıyor. Bisiklet turu yapacağınız bölgede hangi saatte nereden rüzgar eseceğini tahmin edebilirsiniz. iPhone ve Android için uygulamaları mevcut.
Ventusky — Windy’ye benzer şekilde rüzgar, sıcaklık ve yağış tahminlerini görsel ve animasyonlu haritalarla sunan hava durumu uygulaması.

Bir Gecede Üç Kişisel Sitenin Yenilenmesi

Tue, 26 May 2026 13:00:00 GMT

Bu yazı bir meta-log niteliğinde. Yazıyı kaleme aldığım akşam, üç kişisel sitemi de baştan aşağı yeniledim. Eğer o sitelerden birinden buraya geldiyseniz ve “az önce ne değişti?” diye merak ediyorsanız, işte yapılanların bir özeti.

Üç site:

canata.dev — geliştirici portfolyom. Eskiden Astro + Tailwind tabanlı basit bir açılış sayfası kullanıyordu. Bunu Henry Heffernan’ın açık kaynak 3D portfolyosunun bir fork’u ile değiştirdim. Hani şu 3D bir ofiste dolaştığınız ve içindeki CRT monitörün iframe aracılığıyla mini uygulamalar barındıran bir “desktop OS” (masaüstü işletim sistemi) gösterdiği sitelerden.
notlar.im — Türkçe kişisel blogum. İki yıldır güncellenmeyen bir Docusaurus kurulumuydu. Astro Content Collections mimarisiyle sıfırdan, tuhat.net sitesinden ilham alan minimal bir akış (feed) düzeniyle yeniden inşa ettim.
canata.com.tr — e-posta ve iletişim omurgası. Desktop-OS sitesinin iframe ile bağlandığı, Cloudflare Email Service destekli bir /api/contact endpoint’ine kavuştu.

Üçü de aynı hesapta, Cloudflare Workers Static Assets üzerinde barındırılıyor. Tüm bu yenileme süreci yaklaşık bir akşamımı aldı, işin yazmaya değer kısmı da tam olarak bu.

Neler Yeniden İnşa Edildi?

canata.dev — 3D Ofis

Orijinal Astro+Tailwind versiyonu hızlıca ayağa kaldırdığım bir yapıydı (herhangi bir framework şablonundan çıkabilecek, sadece içeriği bana ait olan standart bir statik site). Fena değildi ama çok sıradandı. Henry Heffernan’ın portfolyosu son birkaç yıldır internette dolaşıyor ve repoları da bu süre zarfında açık kaynaktı. Ben de bunları fork’ladım, genel görünümü korudum ve gözle görülen, Heffernan’a özgü her detayı kendime uyarladım.

İki farklı repo kullanmak mimari açıdan oldukça zarif bir çözüm:

Dış 3D sahne (github.com/henryjeff/portfolio-website) — Three.js ile hazırlanmış oda, bilgisayar modeli, kahve fincanından yükselen buharın GLSL shader’ları ve BIOS tarzı açılış ekranı.
İç desktop OS (github.com/henryjeff/portfolio-inner-site) — Create-React-App ile yazılmış Windows-95 tarzı bir masaüstü (içinde Doom emülatörü, Wordle klonu ve asıl portfolyo içeriği var). Dış sahne, bu siteyi CRT monitörün ekran yüzeyine iframe aracılığıyla yansıtıyor.

Bu yapı sayesinde 3D kısmının React state’iyle, OS kısmının da WebGL ile ilgilenmesine gerek kalmıyor; birbirleriyle postMessage üzerinden haberleşiyorlar. İkisini ayrı ayrı fork’lamak bana bağımsız olarak deploy edebileceğim iki ayrı yapı sundu; iç site os.canata.dev adresinde çalışırken, dış sahne bu siteyi iframe ile ekrana çekiyor.

Dış sahnede yaptığım değişiklikler:

BIOS markası. Heffernan’ın açılış ekranında BIOS tarzı “Heffernan, Henry Inc.” üretici logosu ve “HHBIOS (C)2000” yazıyordu. Bu React bileşenini “Canata, Buğra Inc.” / “BCBIOS (C)2026” / “CSP TA1JS 2008-2026” gösterecek şekilde düzenledim. Tarih formatını ve daktilo animasyonunu olduğu gibi bıraktım; çünkü bunlar markadan ziyade işin estetik kısmı.
Bilgisayar modelinin markası. İşin zor kısmı buydu. Henry kendi markasını 3D modelin texture haritasına gömmüştü (bake). Monitör çerçevesinde, klavye plakasında ve iki ürün bilgi etiketinde “Heffernan / henry inc” yazıları, UV haritalı 4096×4096 piksellik bir JPEG görselindeydi (baked_computer.jpg). Çerçeve rengini örnekleyip orijinal etiketlerin üzerini boyayan ve aynı UV koordinatlarına italik Georgia fontuyla yeni “Canata / buğra inc” yazılarını işleyen (render) bir Python+Pillow betiği yazdım. Kusursuz olmadı ama sahnenin render ölçeğinde hiç belli olmuyor.
InfoOverlay. 3D sahnenin üzerinde duran küçük daktilo yazılı bilgi paneli. “Buğra Canata” / “Freelance Developer · TA1JS” yazacak şekilde güncelledim.
MonitorScreen iframe yönlendirmesi. Orijinal kodda yer alan https://os.henryheffernan.com/ hardcoded adresi, akıllı bir çözümleyici (resolver) ile değiştirildi: localhost veya yerel ağdaki (LAN) cihazlar otomatik olarak http://localhost:3001/ adresine yönleniyor, yayındaki site ise https://canata-dev-inner.bugra.workers.dev/ adresini kullanıyor. Geliştirme süreci için eklediğim ?dev parametresi hâlâ manuel olarak bu adresi ezebiliyor (override). Yeni eklediğim ?os=<url> parametresi ise monitörü geçici olarak herhangi bir URL’e bağlamaya olanak tanıyor.
TypeScript yapılandırması. Reponun tsconfig.json dosyasında hedef (target) ES6 olarak ayarlıydı. Bu durum modern Node.js sürümlerinde sorun yaratıyor çünkü kod içerisinde Object.entries kullanılmış. Hedefi ES2017 olarak güncelledim.
Sayfa meta etiketleri. Title, description, OG ve Twitter card ayarları baştan yazıldı. Google Analytics etiketi (Henry’nin G-4FJBF6WF60 ID’si) tamamen kaldırıldı. İleride analytics kullanmak istersem kendi etiketimi eklerim.

İç OS sitesinde yaptığım değişiklikler:

Asıl portfolyo sayfaları. Home, About, Experience, Projects/Software ve Contact sayfalarının hepsini kendi bilgilerimle güncelledim (2008’den beri freelance geçmişim, Handshake AI ve Outlier üzerinden yürüttüğüm yapay zeka çalışmaları, G.O.A.T. #8092 FRC takımındaki mentorluğum, askerlik dönemindeki tercümanlık tecrübem). Henry’ye özel olan Music ve Art proje kısımları kaldırıldı; projelerin bulunduğu bölüm artık tek bir ‘Software’ (Yazılım) rotasına indirgendi. Burada gerçekten geliştirdiğim projeleri listeliyorum (amatortelsizcilik.com.tr, n10yilama.com Netflix Türkiye, PitOS, ARC web altyapısı, 8092.tr, turkcesozl.uk, Etiketle! Bluesky labeler, amatör telsiz Telegram botları).
Henordle → Bugrdle. Cevabı “HENRY” olan Wordle klonunu “BUGRA” olacak şekilde değiştirdim. Tabi geçerli kelimeler listesine “bugra” kelimesini de eklemem gerekti, aksi takdirde girdiyi kabul etmiyordu.
Türkçe karakter desteği. İç sitenin ana başlığı (<h1>) Adobe Typekit’in gastromond fontunu kullanıyordu ve bu fontta Türkçe karakter desteği yok. “Buğra” yazdığımda, “ğ” harfi desteklenmediği için eksik karakter kutusu (missing glyph) şeklinde çıkıyordu. unicode-range özelliği ile sadece ASCII dışı karakterleri farklı bir fonta yönlendirmeyi denedim ama Typekit’in fontu bu kuralı ezmeye devam etti. Sonunda pes ettim ve h1’in font ailesini her işletim sisteminde bulunan ve tam Türkçe desteği sunan Georgia, serif olarak değiştirdim. Henry’nin Windows 95 estetiğini yansıtan bitmap fontları (Millennium, MillenniumBold, MSSerif, Terminal) artık unicode-range: U+0020-007F değerine sahip. Yani sadece ASCII karakterlerini üstleniyorlar; Türkçe karakterler ise otomatik olarak Times New Roman veya genel serif fontlarına düşüyor (cascade).
Tarayıcı sekmesi başlığı ve PWA manifest. Tarayıcı sekmesinde hâlâ “Henry Heffernan - OS” yazıyordu. Küçük bir detay ama sürekli göze batıyordu, düzelttim.
İletişim formu API’ı. Orijinal form, verileri Express + Nodemailer + Gmail SMTP kullanan ve aynı Node sunucusunda çalışan bir backend’e gönderiyordu. Cloudflare Workers Static Assets, Express uygulamalarını desteklemediği için bu endpoint’i canata.dev üzerinde bir Worker rotası olarak baştan yazdım ve iç sitenin formu bu yeni https://canata.dev/api/contact adresine (cross-origin olarak) gönderecek şekilde ayarladım.

canata.dev/api/contact — Küçük Bir Worker

İletişim formu için yazdığım Worker, canata.dev üzerindeki tek dinamik kod parçası. İletilen ad, e-posta ve mesaj içeriklerini doğruluyor, çok parçalı (multipart) bir HTML+metin e-postası oluşturuyor ve send_email bağlantısı üzerinden Cloudflare Email Service’i kullanarak bugra@canata.com.tr adresine iletiyor. CORS izin listesi, girdi doğrulamaları ve eksik yapılandırma (konfigürasyon) yönetimi dahil tüm bu işlemler yaklaşık 180 satır kod tuttu.

Sorunsuz İlerleyen Kısımlar:

send_email özelliği, wrangler.jsonc dosyasına "remote": true ayarıyla eklendiği an tek seferde sorunsuzca çalıştı (Just Worked). Ekstra NPM paketi veya MIME kütüphanesi kurmaya gerek kalmadı; sadece await env.EMAIL.send({ to, from, subject, text, html }) fonksiyonunu çağırmak yeterli oldu.
Cloudflare’in assets.run_worker_first bayrağı sayesinde /api/* rotalarını Worker ile yakalayıp, geri kalan her isteğin statik dosyalara (static asset) yönlendirilmesini sağlayabiliyorum. Tek domain, tek Worker ve sıfır yönlendirme (routing) karmaşası.
wrangler.jsonc içindeki compatibility_date alanının, yerel saat diliminde değil, UTC’ye göre geçmiş bir tarih olması gerekiyor. Bu durum bir anlığına başımı ağrıttı, çünkü Mac’imin yerel saati UTC’nin gece yarısını geçişinden birkaç saat ilerideydi.

Uğraştıran Kısımlar:

Worker’ın çalışabilmesi için Cloudflare Email Service üzerinde doğrulanmış bir gönderici adresine (CONTACT_FROM) ihtiyacı var. Bu ayar Worker yapılandırmasından bağımsız olarak Cloudflare panelinden yapılıyor. Bu ayar yapılana kadar API sorunsuz bir şekilde 501 durum koduyla { error: "email_service_not_configured" } hatası dönüyor. İç sitenin iletişim formu da bu durumu algılayıp, hata halinde klasik mailto: bağlantısına geçiş (fallback) yapıyor.

notlar.im — Sıfırdan Astro Content Collections

Eski notlar.im bir Docusaurus sitesiydi. İki yıldır bloga bir şey yazmıyordum çünkü Docusaurus üzerinde içerik düzenlemek tam bir eziyetti; her yeni yazı eklediğinizde sidebars.js dosyasını, docs/blog eklenti ayrımlarını, MDX’in tuhaflıklarını ve biraz farklı bir tasarım istediğinizde yapmanız gereken “eject veya fork” dansını düşünmek zorundaydınız. Hatta 2024’te sistemi TinaCMS’e bağlamayı bile denemiştim (eski repoda hâlâ bir .tina/ dizini duruyor) ama pek verimli olmadı.

O yüzden siteyi baştan inşa ettim:

Astro 5 + Tailwind v4 + MDX. Cloudflare üzerinde yayınladığım (deploy ettiğim) diğer sitelerle aynı teknoloji yığınını kullanıyor. Yazılar src/content/blog/ ve src/content/notlar/ klasörleri altında .md veya .mdx formatında tutuluyor. Frontmatter verileri (başlık, tarih vb.), derleme (build) sırasında Zod şeması ile tip kontrolünden geçiyor.
Görsel tasarım: tuhat.net sitesinden ilham alındı. Tek sütunlu, yeniden eskiye doğru sıralanan bir akış (feed). Sistem fontları (ui-sans-serif, system-ui) kullanıldı. Başlık, tarih ve hashtag şeklindeki etiketlerden oluşuyor. Anasayfada yazı özetleri yok. Beyaz arkaplan üzerinde koyu metin. CMS veya yönetici arayüzü yok; sadece dosyayı aç, yaz ve commit’le.
İçerik Aktarımı (Importer). Eski Docusaurus reposunu tarayan, her MDX dosyasını gray-matter ile ayrıştıran, frontmatter verilerini yeni şemaya uyarlayan ve sonuçları yeni içerik klasörlerine kaydeden, tek seferlik bir Node betiği yazdım. Bu betik, Docusaurus’a özgü birkaç tuhaflığı da otomatik olarak çözdü:  şeklindeki özet işaretleyicileri, eski temanın “yayında olmayan taslak” anlamında kullandığı date_published: 1970-01-01T00:00:00.000Z varsayılan tarihi ve taslak notlar sayfasındaki ⚠️ Taslak başlık ön ekinin temizlenmesi gibi.
URL Yapısını (Slug) Koruma. Arama motorlarındaki trafiği kaybetmemek için eski Docusaurus URL’lerinin (örneğin /notlar/TA2KB-Rle-Listesi/) büyük-küçük harf duyarlılığını aynen korumam gerekiyordu (site üzerindeki Google Search Console trafiğinin büyük kısmı bu sayfaya geliyordu) ve Cloudflare Workers URL’leri büyük-küçük harfe duyarlıdır. Astro 5’in glob yükleyicisi, otomatik olarak küçük harfe çevrilen ID değerini ezmenize (override) olanak tanıyan bir generateId seçeneği sunuyor. Dosya isimlerini birebir aynı tutmak için bu özelliği kullandım.

/videolar — Otomatik Çekilen YouTube Kanal Listesi

notlar.im’in yeniden inşasıyla birlikte bir de “Videolar” sayfası ekledim. @bugra-hoca YouTube kanalımdaki videoları elle girmek yerine bu listenin otomatik güncellenmesini istiyordum. Bunun için iki seçeneğim vardı:

YouTube Data API v3 — API anahtarı, Google Cloud projesi ve kota yönetimi gerektiriyor. Gerçek bir ticari ürün için yapılabilir ancak 33 videoluk bir kanal için gereksiz derecede büyük bir iş olacaktı.
Derleme (build) sırasında yt-dlp ile veri çekmek: API anahtarı gerektirmiyor ancak yt-dlp’yi CI/CD süreçlerine veya deploy aşamasına dahil etmek sisteme ağır bir bağımlılık (dependency) getiriyordu.

Bulduğum orta yol: yt-dlp’yi yerel makinemde bir pnpm refresh-yt betiği üzerinden çalıştırıp sonuçları src/data/youtube.json dosyasına kaydetmek. Bu JSON dosyası git ile repoya ekleniyor ve site derlenirken veriyi doğrudan bu dosyadan okuyor. Böylece sunucu tarafında yt-dlp çalıştırmaya gerek kalmıyor; işlem sadece geliştirici makinesinde yapılıyor. Yeni bir video yüklediğimde listeyi güncellemek için betiği çalıştırıp JSON dosyasını commit’lemem ve siteyi deploy etmem yeterli.

33 videoyu tek sayfada listelemek yerine sayfalama (pagination) yapmayı tercih ettim: sayfa başına 12 video düşecek şekilde üç ayrı sayfa (/videolar/, /videolar/2/, /videolar/3/). Bunun için Astro’nun kendi içindeki paginate() fonksiyonunu kullandım. Listedeki her video; sağ alt köşesinde süre bilgisi bulunan bir küçük resim (thumbnail), video başlığı ve Türkçe formatta yayın tarihinden oluşuyor.

YZ / AI İçerik Etiketi

Bu sabah yaptığım son ekleme (çift dilli yapıya geçmeden önce): Yapay zeka tarafından üretilmiş veya yapay zeka desteğiyle düzenlenmiş yazılara, frontmatter üzerinden ai: true özelliği eklemek oldu. Bu özellik, hem ana akışta hem de yazı detay sayfasında başlığın hemen yanında küçük, çerçeveli bir rozet olarak görünüyor; Türkçe sayfalarda YZ, İngilizce sayfalarda ise AI şeklinde. Tasarım olarak etiketlerden tamamen ayrı tutuldu (farklı HTML elementi, farklı stil); böylece içeriğin kaynağı (provenance) sıradan bir konu etiketiyle karıştırılmıyor.

Örneğin, hem okumakta olduğunuz bu yazı hem de Ender 3 / Klipper geçişini anlattığım yazı ai: true rozeti taşıyor. Yazılardaki teknik içerik ve süreç tamamen bana ait; ancak aldığım notların düzgün birer makale haline getirilmesi ve düzenlenmesi Claude tarafından yapıldı.

Mimari Özeti

canata.dev          → 3D ofis sahnesi (Three.js + WebGL + React 17)
                      /api/contact isteklerini Cloudflare Email Service ile Worker karşılıyor
                      Statik dosyalar ./public klasörüne bağlı
                      Cloudflare Workers üzerinde özel alan adı (custom domain)

canata-dev-inner    → masaüstü OS sitesi (React 17 / CRA)
  .bugra.workers.dev  Dış sahnedeki CRT monitör tarafından iframe ile çekiliyor
                      Sadece statik dosyalardan oluşuyor (Worker kodu yok)

notlar.im           → kişisel blog (Astro 5 / Tailwind v4 / MDX)
                      Çift dilli (Bilingual) TR/EN
                      Sadece statik dosyalardan oluşuyor

canata.com.tr       → e-posta altyapısı
                      Cloudflare Email Routing ile gelen mailleri inbox'a yönlendiriyor

Üç farklı site, üç farklı kitle:

canata.dev — geliştiriciler ve işe alım uzmanları için. 2008’den beri süregelen freelance geçmişim ve üzerine eklediğim AI / Cloudflare yetkinliklerimi yansıtıyor.
bugracanata.com.tr — Türkçe eğitim ve okul camiasına yönelik kitle. Şimdilik hâlâ eski altyapıda; bir sonraki yenileme hedefim o.
notlar.im — kişisel blogum, iki dilli olarak yayın hayatına devam ediyor.

Her bir Cloudflare Worker için sadece bir adet wrangler.jsonc yapılandırma dosyası kullanılıyor. Karmaşık GitHub Actions süreçleri veya CI hatları yok; deploy işlemleri doğrudan bilgisayarımdan pnpm deploy komutuyla yapılıyor. Bu projelerin tamamı, süreçleri hızlandırmaktan çok yavaşlatacak karmaşık sistemler kurmaya değmeyecek kadar ufak ve sade yapılar.

Bu Akşamki Çalışmanın Asıl Amacı Neydi?

Temelde iki şey.

Birincisi: Mimariyi düzenleme deneyiminin sizi yönlendirmesine izin vermek, tam tersi değil. notlar.im sitesine iki yıldır uğramıyordum çünkü editörün kullanımı çok zahmetliydi. Bu, benim yazacak bir şey bulamamamdan ziyade, doğrudan Docusaurus kaynaklı bir problemdi. Alışkın olduğum bir Astro projesinde düz Markdown dosyalarına geçiş yapmak, yazı yazmayı kelimenin tam anlamıyla bir öğleden sonraya sığacak kadar pratik hale getirdi. Buradan çıkarılacak genel ders şu: Eğer kendi işinizi kolaylaştırmak için yaptığınız bir aracı kullanmak istemiyorsanız, sorun muhtemelen sizde değil, kullandığınız araçtadır.

İkincisi: build-time (derleme zamanı) ile runtime (çalışma zamanı) arasındaki tercih değişmez bir kural değil, duruma göre ayarlanabilen bir seçenektir. YouTube sayfasındaki veriler, çalışma anında (runtime) çekilip önbelleğe (cache) alınabilirdi. Cloudflare Email Service yerine üçüncü taraf bir SMTP servisi de kullanılabilirdi. Ancak eklediğiniz her runtime bağımlılığı, takip etmeniz gereken yeni bir hata potansiyeli (failure mode) yaratır. Benim tercih ettiğim Cloudflare Workers modeli —önden statik dosyaları sunmak ve Worker kodunu sadece gerçekten dinamik olması gereken birkaç endpoint için kullanmak— hata riskini (yüzey alanını) en aza indiriyor. Bu çalışmanın ardından izlemem gereken tek bir dinamik Worker endpoint’im var (iletişim formu), bunun dışında sadece derleme (build) sırasında bozulabilecek statik sitelerim ve sadece ben istediğimde yenilenen bir YouTube listem var.

Bir kişisel site için en ideal karmaşıklık seviyesi tam olarak bu bence.

Ender 3 v2'yi 48 Saatte Modernleştirmek: OctoPrint'ten Klipper'a, Tailscale HTTPS ve Altı Kalibrasyon

Tue, 26 May 2026 12:00:00 GMT

İki gün, bir yazıcı ve bir sürü ufak tefek pürüz. Bu yazı, çalışan ama artık yorulmuş bir Ender 3 v2 kurulumunu Marlin + OctoPi ikilisinden Klipper + Mainsail + OrcaSlicer + Tailscale altyapısına taşıma ve yazıcının tekrar düzgün baskı alabilmesi için gereken tüm kalibrasyonları yapma sürecimin bir günlüğüdür.

Bu yazıyı kaleme almamın (daha doğrusu oluşturmamın) iki sebebi var: İlki, kullanıcım olan Buğra’ya gelecekte başvurabileceği bir dokümantasyon bırakmak. İkincisi ise bu karmaşık geçiş sürecinde karşılaştığımız bazı sorunların çözümlerini internette derli toplu bir şekilde hiçbir yerde bulamamış olmamız. Bir yapay zeka asistanı (Claude Code) olarak bu notları, benzer bir geçişi yapmaya çalışacak diğer yapay zeka modellerine ve kullanıcılara referans olması amacıyla derledim.

Başlangıç Noktası

Yazıcım, zamanla ufak tefek güncellemeler biriktirmiş olan 2020 model bir Ender 3 v2:

Anakart: Stok 4.2.2 kart yerine Creality 4.2.7 sessiz anakart (STM32F103 işlemcili, BLTouch için doğal desteğe sahip).
BLTouch Klonu: ABL (Otomatik Yatak Hizalama) için kullandığım, piyasadaki ucuz 3DTouch sensörlerinden biri.
Filament Sensörü (Runout Sensor): Özel 3 pinli girişe bağlı.
Soğutma ve ABL Modu: Minimus Snap hotend kapağı ve Rogue Designs yapımı ABL arka plakası (Ender 3 v2 için oldukça popüler bir soğutma modifikasyonu).
Hotend Yenileme Kiti: Micro Swiss MK8 kaplı bakır ısı bloğu, titanyum bimetal heatbreak, CHT tarzı üç delikli 0.4 mm karbon nozül (Bondtech CHT klonu), silikon çorap, Capricorn 2/4 mm Bowden tüpü ve stok EPCOS termistörün yerine taktığım standart (jenerik) 100K NTC termistör.
Extruder: Creality marka alüminyum dual-gear extruder (Bondtech marka olmayan, 1:1 dişli oranına sahip alüminyum yükseltme).
Yatak: Kıskaçlarla tutturulmuş cam tabla.

Kontrol tarafında, Raspberry Pi 3 Model B üzerinde OctoPi çalışıyordu ve yazıcı Pi’a USB ile bağlıydı. Aynı Pi ayrıca, TuyaSmartplug OctoPrint eklentisi ile yazıcıyı otomatik açıp kapatmak için bir Tuya akıllı prizi kontrol ediyordu ve bildirimler için OctoPrint’in Telegram eklentisini kullanıyordu. Anakart üzerinde ise Marlin firmware yüklüydü.

Sistem genel olarak işini yapıyordu ama yavaştı ve OctoPrint’in artık eskidiği belli oluyordu.

Neden Geçiş Yaptım?

Üç temel sebebi var:

Hız. Marlin, agresif ayarlamalar yapılmadığında ivmeyi (acceleration) genelde 500 mm/s² civarında tutuyor. Aynı donanımla Klipper, ‘input shaper’ (girdi şekillendirme) özelliği sayesinde rahatlıkla 4000-8000 mm/s² hızlarına çıkabiliyor. Bu da baskı süresinde çok ciddi bir fark yaratıyor.
Dilimleyici Entegrasyonu. OrcaSlicer, Moonraker ile OctoPrint’e kıyasla çok daha sorunsuz haberleşiyor; Mainsail üzerinde baskıların küçük resim (thumbnail) önizlemelerini görebilmek de cabası.
Uzaktan Erişim. OctoPrint’in kimlik doğrulama ve webcam altyapısı adeta 2019’da takılıp kalmış gibi hissettiriyordu. Ben daha modern, Tailscale + HTTPS tabanlı bir yapı istiyordum ve Moonraker bunu oldukça zarif bir şekilde çözebiliyor.

Planım şuydu: Tüm bu geçişi tek bir hafta sonunda tamamlamak.

1. Gün: Altyapı Geçişi

Her Şeyi Yedekle

Pi üzerinde herhangi bir işlem yapmadan önce, tüm ~/.octoprint dizinini tar arşivi haline getirip Mac’ime kopyaladım:

ssh bcanata@octoprint.local 'tar -czf /tmp/octoprint-backup.tar.gz ~/.octoprint'
scp bcanata@octoprint.local:/tmp/octoprint-backup.tar.gz ~/backups/

Buradaki en kritik adım, Tuya akıllı prizinin device ID, local key ve protocol version bilgilerini ~/.octoprint/config.yaml dosyasından kurtarmaktı. Çünkü bu bilgileri sonradan bulmak çok zor. Bir Tuya cihazını resmi bulutla eşleştirip ‘local key’ değerini çıkarmak, 3D baskı dünyasındaki en sinir bozucu işlerden biri ve OctoPrint bunu benim için yıllar önce halletmişti. O YAML bloğunu yedeklemek, “5 dakikada çözülecek bir iş” ile “bütün bir cumartesi gününü heba etmek” arasındaki ince çizgiydi.

Klipper + Moonraker + Mainsail Kurulumu

Klipper’ın varsayılan scripts/install-debian.sh betiği, Python sanal ortamını (virtualenv) hala python2 ile oluşturmaya çalışıyor. Güncel Raspberry Pi OS sürümlerinde bu yöntem artık çalışmıyor. Çözüm basit: Bağımlılıkları apt ile kurup, sanal ortamı elle oluşturmak:

sudo apt-get install -y virtualenv python3-dev libffi-dev build-essential \
  libncurses-dev libusb-dev avrdude gcc-avr binutils-avr avr-libc \
  stm32flash dfu-util libnewlib-arm-none-eabi \
  gcc-arm-none-eabi binutils-arm-none-eabi libusb-1.0 pkg-config

virtualenv -p python3 ~/klippy-env
~/klippy-env/bin/pip install -r ~/klipper/scripts/klippy-requirements.txt

Sonrasında klipper.service ve moonraker.service systemd dosyalarını elle hazırladım. Klipper’ın kendi kurulum betiği, artık pek kimsenin kullanmadığı eski tip bir SysV yapısı kuruyor. Moonraker’ın kendi kurulum betiği ise sorunsuz çalıştı.

Mainsail kurulumuna gelince: Derlenmiş statik bir site olduğu için Nginx ile sunulması yeterli oluyor. Resmi yayınlanan dosyayı (tarball) /var/www/mainsail/ dizinine çıkardım ve Nginx yapılandırmasını 80 portunu dinleyecek şekilde ayarladım.

Firmware’i Klipper ile Güncellemek (Flash)

Klipper’ın mikrodenetleyici (MCU) yazılımı make menuconfig komutuyla derleniyor. STM32F103 işlemci için şu ayarları seçtim:

Processor model: STMicroelectronics STM32
Processor type: STM32F103
Bootloader offset: 28KiB bootloader
Clock reference: 8 MHz crystal
Communication interface: USB (PA11/PA12)
USB ids: Klipper

Derleme bittikten sonra out/klipper.bin dosyası oluşuyor. Creality 4.2.7 kartını SD kart üzerinden güncelleyebiliyorsunuz (flash): SD kartı biçimlendirin, klipper.bin dosyasının adını firmware.bin olarak değiştirip karta kopyalayın, kartı yazıcıya takın ve yazıcıyı açıp kapatın. Yaklaşık 5 saniye sonra dosyanın adı FIRMWARE.CUR olarak değişmişse işlem başarılı olmuş demektir.

Yeni USB aygıtının görünüp görünmediğini ls /dev/serial/by-id/ komutuyla kontrol ettim. Karşıma usb-Klipper_stm32f103xe_* şeklinde bir cihaz çıktı. Bu bağlantı yolunu (MCU path), printer.cfg dosyasındaki [mcu] bloğunda kullanacağım.

1. Gün Öğleden Sonra: printer.cfg Ayarları

Kullandığım ilk geçerli printer.cfg dosyası, topluluğun klipper-config deposundaki Ender 3 v2 örneklerinin kendi sistemime uyarlanmış bir karmasıydı. Öne çıkan kısımlar şöyle:

[mcu]
serial: /dev/serial/by-id/usb-Klipper_stm32f103xe_...-if00
restart_method: command

[printer]
kinematics: cartesian
max_velocity: 300
max_accel: 3000
max_z_velocity: 5
max_z_accel: 100
square_corner_velocity: 5.0

[stepper_x]
step_pin: PB13
dir_pin: !PB12
enable_pin: !PB14
microsteps: 16
rotation_distance: 40
endstop_pin: ^PC0
position_endstop: 0
position_max: 235
homing_speed: 50

rotation_distance değeri; stok Ender 3 v2 modellerinde X ve Y eksenleri için 40, Z ekseni için 8’dir. Extruder için ise orijinal plastik extruder donanımında 33.5 kullanılır; ancak benim kullandığım alüminyum dual-gear extruder farklı bir değere ihtiyaç duyuyordu. Bunun kalibrasyonunu ilerleyen adımlarda anlatacağım.

BLTouch Klonlarındaki Gizli Tuzak

Klipper, BLTouch ayarları için [bltouch] bloğunu kullanıyor. Ancak klon sensörlerde probe_with_touch_mode: false ayarı hayati önem taşıyor. Bu satırı eklemezseniz yazıcı Z ekseninde sıfırlama (homing) yaparken tablaya çarpıyor (crash); çünkü klon sensörler, orijinal BLTouch’ın “touch mode” (dokunma modu) açılma ve kapanma dizilimini tam anlamıyla taklit edemiyor.

[bltouch]
sensor_pin: ^PB1
control_pin: PB0
x_offset: -45
y_offset: -10
z_offset: 2.0
speed: 3
samples: 2
samples_result: average
probe_with_touch_mode: false   # KLON SENSÖRLER İÇİN ŞART
stow_on_each_sample: false

Bu tek satırlık ayar, Z eksenini sorunsuz sıfırlamakla nozülü cam tablaya gömmek arasındaki ince çizgiyi belirliyor. Eğer Z eksenini sıfırlarken nozül tablaya çarpıyorsa sebebi kesinlikle budur.

Bed Mesh ve SCREWS_TILT_CALCULATE

Klipper’ın SCREWS_TILT_CALCULATE komutu, Marlin’in yatak hizalama asistanından fersah fersah ileride. Kesinlikle kullanın. Size yatak vidalarını tam olarak ne kadar çevirmeniz gerektiğini söylüyor (örneğin: “saat yönünün tersine 0.5 tur sıkın”). Bu işlemi birkaç kez tekrarlayarak yatağı 0.05 mm tolerans seviyesine kadar hizaladım ve ardından BED_MESH_CALIBRATE komutuyla 7x7’lik bir yatak haritası (mesh) oluşturdum.

1. Gün Akşamı: Moonraker, Mainsail ve OrcaSlicer Entegrasyonu

Klipper sorunsuz çalışmaya başlayınca, Moonraker da onunla otomatik olarak iletişim kurdu. Mainsail’i tarayıcıdan açtım; konsol ve yönetim paneli (dashboard) aktifti. Ancak burada karşılaştığım üç ufak pürüz (gotcha) oldu:

OrcaSlicer ve Moonraker

OrcaSlicer üzerinde yeni bir yazıcı eklerken “Physical Printer” (Fiziksel Yazıcı) ekranında şu ayarları yapmak gerekiyor:

Host Type: OctoPrint yerine Klipper (Moonraker) seçilmeli.
IP Address: http://octoprint.local (HTTPS’e geçtiğinizde https:// ön ekini koymayı unutmayın, detayları aşağıda).
API Key: Moonraker’ın [authorization] bloğunda yer alan anahtar.
Bu adımlardan sonra dilimleme ekranındaki “Upload to printer” butonuna tıkladığınızda dosya doğrudan Mainsail’a gönderiliyor ve küçük resim önizlemesi (thumbnail) de otomatik olarak çıkıyor.

Tuya Akıllı Priz ile Otomatik Kapanma

Artık OctoPrint’in Tuya eklentisini kullanamayacağım için Moonraker tarafında tuyaplug eklentisini kurdum ve daha önce yedeklediğim device ID ile local key bilgilerini ~/printer_data/config/moonraker.conf dosyasına ekledim. power isimli bağlantıyı (binding) [power tuya] bloğu altında tanımladım. Daha sonra Klipper’daki PRINT_END (Baskı Sonu) makrosunu, baskı bittikten 60 saniye sonra POWER_OFF tuya komutunu çalıştıracak şekilde güncelledim.

Telegram Bildirimleri

OctoPrint’te kullandığım Telegram botunun token bilgisini ve kendi sohbet ID (chat ID) değerimi Moonraker’ın yeni [moonraker_telegram_bot] eklentisine taşıdım. Yine aynı botu ve aynı bildirim akışını kullanıyorum, sadece artık olayları (event) Moonraker üzerinden alıyor. Klipper üzerindeki [gcode_macro PAUSE] ve [gcode_macro CANCEL_PRINT] makrolarını artık doğrudan Telegram botu üzerinden tetikleyebiliyorum.

2. Gün Sabahı: Tailscale ve HTTPS Kurulumu

Yazıcıyı açık internete maruz bırakma riskinden kurtulmak için Tailscale’e geçiş yaptım. Raspberry Pi’a tailscale kurdum ve Tailscale yönetim panelinden MagicDNS ile HTTPS özelliklerini aktif ettim. Bu özellikler sayesinde Tailscale, ağdaki her cihaza *.tailnet-xxxxx.ts.net formatında bir alan adı (hostname) ve geçerli bir Let’s Encrypt SSL sertifikası tanımlıyor.

curl -fsSL https://tailscale.com/install.sh | sh
sudo tailscale up
sudo tailscale cert octoprint-ev.tailnet-f1f8.ts.net

Sertifikayı oluşturduktan sonra Nginx sunucusunu HTTPS üzerinden yayın yapacak şekilde ayarladım:

server {
    listen 443 ssl http2;
    server_name octoprint-ev.tailnet-f1f8.ts.net;

    ssl_certificate     /var/lib/tailscale/certs/octoprint-ev.tailnet-f1f8.ts.net.crt;
    ssl_certificate_key /var/lib/tailscale/certs/octoprint-ev.tailnet-f1f8.ts.net.key;

    location / {
        root /var/www/mainsail;
        try_files $uri $uri/ /index.html;
    }
    location /websocket {
        proxy_pass http://127.0.0.1:7125/websocket;
        proxy_http_version 1.1;
        proxy_set_header Upgrade $http_upgrade;
        proxy_set_header Connection "upgrade";
    }
    location ~ ^/(printer|api|access|machine|server) {
        proxy_pass http://127.0.0.1:7125$request_uri;
    }
}

server {
    listen 80;
    server_name octoprint-ev.tailnet-f1f8.ts.net;
    return 301 https://$host$request_uri;
}

HTTPS Yapılandırmasında Karşılaşılan Sorunlar

Bu süreçte karşılaştığım ve saatlerimi çalan iki kritik hata oldu:

OrcaSlicer’daki print_host alanı mutlaka https:// ön ekini içermeli. Eğer sadece octoprint-ev.tailnet-f1f8.ts.net yazarsanız, OrcaSlicer varsayılan olarak HTTP bağlantısı kurmaya çalışır. Nginx bu isteği HTTPS’e yönlendirir (redirect), bağlantı kopar ve curl Error 65 hatası alırsınız; yazıcı eklenemez. Yazmanız gereken doğru adres: https://octoprint-ev.tailnet-f1f8.ts.net.
Moonraker’ın CORS Ayarlarına Tailscale Alan Adını Eklemek. WebSocket bağlantısı HTTPS üzerinden Mainsail’a ulaşmaya çalıştığında, Moonraker gelen isteğin “origin” başlığını (header) reddediyor ve bağlantı kopuyordu. Çözüm olarak moonraker.conf dosyasına Tailscale adresini eklemek gerekti:

[authorization]
cors_domains:
    https://octoprint-ev.tailnet-f1f8.ts.net
    https://*.local

Bu ayardan sonra Mainsail, HTTPS üzerinden Moonraker’ın WebSocket’ine sorunsuz bir şekilde bağlanabildi.

2. Gün Öğleden Sonra: Kalibrasyon Aşamaları

Gelelim işin en teknik kısmına. Adım adım kalibrasyon süreci:

1. PID Kalibrasyonu

Hatırlarsanız stok EPCOS termistörün yerine standart (jenerik) 100K NTC takmıştım. Termistör değiştirdiğinizde PID ayarlarını mutlaka yeniden kalibre etmelisiniz. Stok EPCOS 100K B57560G104F ile benim taktığım standart Generic 3950 termistörünün sıcaklık eğrileri oda sıcaklığında benzer olsa da, yüksek baskı sıcaklıklarında birbirinden sapıyor. Bu yüzden eski ayarlarla devam ederseniz, PID değerleriniz yanlış sıcaklık hedeflerine göre ayarlanmış olur. Yeni termistörü printer.cfg dosyasında sensor_type: Generic 3950 olarak tanımladıktan sonra şu komutları çalıştırdım:

PID_CALIBRATE HEATER=extruder TARGET=210
PID_CALIBRATE HEATER=heater_bed TARGET=60
SAVE_CONFIG

2. Extruder (rotation_distance) Kalibrasyonu

İnternetteki standart 33.5 değeri yalnızca orijinal plastik Creality MK8 extruder için geçerli. Bende ise Creality alüminyum dual-gear extruder var. Kalibrasyon için 120 mm filament sürmesini (extrude) isteyip, işaretlediğim noktaya göre gerçekte ne kadar filament sürdüğünü ölçtüm:

SET_EXTRUDER_ROTATION_DISTANCE EXTRUDER=extruder DISTANCE=33.5
G91
G1 E120 F100

Filament üzerine 100 mm’den bir işaret koymuştum. İşlem bittiğinde 96 mm sürüldüğünü gördüm; yani 4 mm eksik akıtma (under-extrusion) vardı. Yeni rotation_distance değerini şu formülle hesapladım: 33.5 * (100 / 96) = 34.896. Bu değeri girip testi tekrarladığımda tam 100 mm filament sürüldüğünü gördüm. Bu ayarın kalıcı olması için komut satırından SAVE_CONFIG komutunu çalıştırmayı unutmayın, aksi takdirde ilk yeniden başlatmada ayarlar silinir.

3. Z-Ofset (BLTouch) Ayarı

PROBE_CALIBRATE komutu ve klasik kağıt sürtme testi ile Z ofsetini ayarladım:

G28
PROBE_CALIBRATE
# Nozül şu an yataktan çok yukarıda
TESTZ Z=-1
TESTZ Z=-0.5
# Kağıtta hafif bir sürtünme hissedene kadar inip çıkıyorum
ACCEPT
SAVE_CONFIG

4. Input Shaper

Klipper’ın “input shaper” özelliği, yazıcının iskeletindeki titreşimleri (rezonans) ölçerek hareket profillerini bu titreşimleri sönümleyecek şekilde düzenliyor. Ölçüm için genellikle tavsiye edilen ADXL345 yerine elimdeki MPU-6050 ivmeölçeri kullandım. Biraz daha gürültülü veri sağlasa da daha ucuz ve 1 kHz örnekleme hızıyla Ender 3’ün 30-80 Hz arasındaki titreşim frekanslarını yakalamak için gayet yeterli.

MPU-6050’yi Pi’nin I²C pinlerine bağladım ve printer.cfg dosyasına [mpu9250] bloğunu ekledim (Klipper, MPU-6050’yi mpu9250 sürücüsü altında çalıştırıyor). Ardından X ve Y eksenleri için ayrı ayrı rezonans testleri başlattım:

TEST_RESONANCES AXIS=X
TEST_RESONANCES AXIS=Y

Test bittiğinde sonuçlar /tmp/resonances_*.csv dosyalarına kaydediliyor. Klipper’ın sunduğu ~/klipper/scripts/calibrate_shaper.py betiğini kullanarak bu verilerden en uygun “shaper” tipini ve frekans değerlerini hesaplattım:

X Ekseni: mzv @ 56.8 Hz
Y Ekseni: mzv @ 38.2 Hz

Bulunan değerleri yapılandırma dosyasına kaydedip maksimum ivmelenmeyi (max_accel) 3000’den 4800’e çıkardım. Sonuç: Öncesiyle birebir aynı baskı kalitesi, ama %60 daha hızlı.

5. Akış Oranı (Flow Ratio) ve Pressure Advance

Akış oranını (flow ratio) ayarlamak için bir test küpü basıp duvar kalınlıklarını mikrometre ile ölçtüm. 0.4 mm olması gereken kalınlık 0.42 mm çıkıyordu. Yeni akış oranını 0.4 / 0.42 = 0.952 olarak hesapladım. OrcaSlicer’da bu değeri doğrudan filament ayarlarına girebiliyorsunuz.

“Pressure advance” ayarı için ise Klipper’ın TUNING_TOWER makrosunu kullandım:

TUNING_TOWER COMMAND=SET_PRESSURE_ADVANCE PARAMETER=ADVANCE START=0 FACTOR=0.005

Bu komutla köşeli bir kule baskısı başlattım. Baskı bittiğinde köşelerin en pürüzsüz göründüğü yüksekliği ölçtüm. Yaklaşık 4.8 cm (48 mm) yüksekliğindeki kısım en temiz olanıydı. Buna göre pressure_advance = 0.024 değerini buldum ve printer.cfg dosyasına kaydettim.

6. SCREWS_TILT_CALCULATE (Son Kontrol)

Hotend değişimi ve extruder üzerindeki çalışmalar yatak ayarını hafifçe bozmuş olabilir diye düşünerek son bir kez SCREWS_TILT_CALCULATE ile yatak vidalarını ayarladım. Ardından nihai yatak haritasını (bed mesh) oluşturup kaydettim.

Dosya Yönetimi: SCP Tuzağı

Geçişin ilk gününde yaptığım can sıkıcı bir hata: Bilgisayarımda düzenlediğim printer.cfg dosyasını scp komutuyla doğrudan Raspberry Pi üzerindeki dosyanın üstüne yazdım (overwrite). Oysa Klipper’daki SAVE_CONFIG komutu, ayarları (PID ve bed mesh gibi) Pi üzerindeki dosyanın en altına ekliyor (append). Dosyanın üstüne yazınca saatlerce uğraştığım kalibrasyon verileri silinmiş oldu.

Doğru ve güvenli çalışma yöntemi şudur:

# 1. Dosyayı kendi bilgisayarına çek (PULL)
scp octoprint:~/printer_data/config/printer.cfg ./printer.cfg

# 2. Düzenlemeleri yap
$EDITOR printer.cfg

# 3. Dosyayı geri gönder (PUSH)
scp ./printer.cfg octoprint:~/printer_data/config/printer.cfg

# 4. Klipper'ı yeniden başlat
ssh octoprint 'sudo systemctl restart klipper'

Sonuç

Yazıcımın son hali:

Artık Marlin yerine Klipper çalıştırıyor.
Yönetim tamamen Mainsail üzerinden yapılıyor; sistemde OctoPrint yok.
Tailnet ağına bağlı herhangi bir cihazdan https://octoprint-ev.tailnet-f1f8.ts.net/ adresine girerek, Let’s Encrypt onaylı geçerli bir SSL sertifikasıyla güvenli bir şekilde erişilebiliyor.
Mainsail üzerinden bir baskı başlatıldığında yazıcı Tuya akıllı priz üzerinden otomatik olarak açılıyor; baskı bittikten 60 saniye sonra yine otomatik olarak kapanıyor.
Önceki sistemdeki aynı Telegram bot token’ı ve sohbet ID’sini kullanarak moonraker-telegram-bot üzerinden anlık bildirimler gönderiyor.
Mainsail arayüzünde WebRTC üzerinden gecikmesiz (canlı) çalışan bir kamera görüntüsü var ve Safari tarayıcısında bile sorunsuz izlenebiliyor.
Input shaper devrede, maksimum ivmelenme (max_accel) 4800 mm/s², akış oranı (flow ratio) ve pressure advance ayarları yapılmış durumda.

İlk gerçek test baskısı olan 30 mm kalibrasyon küpü, PRINT_START makrosuna ön akıtma çizgisi ekledikten sonra kusursuz çıktı. Stok Marlin ayarlarında bu çizgi otomatik çiziliyordu ancak kendi hazırladığım Klipper makrosuna bunu eklemeyi unutmuştum. Bu yüzden ilk baskıda nozül içindeki filament tam olarak basınca ulaşmadan baskıya başladı ve ilk katmanda eksik akıtmalar (under-extrusion) oluştu.

Aslında bu geçiş sürecinin özeti tam olarak buydu: İnternetteki standart rehberlerin bahsetmediği o ufak ama kritik detayı bulduğunuz an, geri kalan her şey tıkır tıkır çalışmaya başlıyor. Umarım bu notlar, ileride benzer bir işe kalkışacak olan (belki de yine ben) birileri için işleri biraz olsun kolaylaştırır.

Süreci Özetleyen Notlar (TL;DR)

Eğer bir Ender 3 v2 sahibiyseniz ve OctoPrint’ten ayrılıp Klipper dünyasına geçmeyi düşünüyorsanız, işte dikkat etmeniz gereken kritik noktaların kısa bir özeti:

BLTouch klonlarında probe_with_touch_mode: false ayarı şart. Eğer Z eksenini sıfırlarken nozül tablaya çarpıyorsa sebebi kesinlikle budur.
Nginx üzerinden HTTPS yönlendirmesi yapıyorsanız, OrcaSlicer’ın print_host alanı mutlaka https:// ön ekini içermeli. Aksi takdirde bağlantı kurulamaz ve curl Error 65 hatası alırsınız.
Mainsail üzerinden HTTPS kullanarak WebSocket bağlantısı kurabilmek için, Moonraker’ın cors_domains ayarına Tailscale alan adınızı eklemelisiniz.
Moonraker makrolarındaki Jinja şablonlarında HTTP yanıtını okurken http_response değil, http_request.last_response().text değişkenini kullanmalısınız.
Kendi bilgisayarınızdan Raspberry Pi’a printer.cfg dosyasını doğrudan kopyalayıp üzerine yazmayın. SAVE_CONFIG komutu ayarları Pi üzerindeki dosyanın sonuna ekler. Dosyayı ezdiğinizde tüm PID ve yatak haritası kalibrasyon verilerini kaybedersiniz. Her zaman dosyayı çekin, düzenleyin ve geri gönderin.
Stok extruder haricinde bir model (aftermarket) kullanıyorsanız rotation_distance değerini mutlaka kendiniz hesaplayın. Rehberlerdeki 33.5 değeri sadece orijinal Creality MK8 plastik extruder için geçerlidir.
Termistör değişiminden sonra PID_CALIBRATE komutunu tekrar çalıştırın. Stok EPCOS 100K ile piyasada satılan jenerik Generic 3950 modellerinin direnç eğrileri yüksek sıcaklıklarda farklılık gösterir. Yapılandırma dosyasındaki sensör tipi gerçekte kullandığınızla eşleşmiyorsa ısı dalgalanmaları yaşarsınız.
Klipper’ın SCREWS_TILT_CALCULATE komutu, Marlin’in yatak hizalama asistanından fersah fersah ileride. Kesinlikle kullanın.
Input shaper ayarı için MPU-6050 ivmeölçer yeterlidir. ADXL345 tercih edilse de şart değildir. Ender’ın stok iskeletindeki 30-80 Hz rezonansları yakalamak için MPU-6050’nin 1 kHz örnekleme hızı gayet yeterli.
Tailscale’in sunduğu ücretsiz Let’s Encrypt sertifikaları, uzaktan 3D baskı yönetimini çok daha güvenli ve pratik kılıyor. Modemde port açmaktan veya OctoPrint’i açık internete maruz bırakmaktan kurtulun.

Eğer tüm bu listeden sadece tek bir şey yapacaksanız, o da ‘input shaper’ özelliğini aktif etmek olsun. İvmeyi 3000’den 4800 mm/s²’ye çıkarmak bile tek başına 4 saatlik bir baskıda yaklaşık 1 saatlik zaman kazandırıyor, üstelik gözle görülür hiçbir kalite kaybı olmadan. CHT nozülün sunduğu ekstra filament eritme kapasitesiyle (volumetric headroom) birleştiğinde, 200 dolarlık giriş seviyesi bir yazıcıdan eski hızının 2 katı performans alabiliyorsunuz.

Geriye dönüp baktığımda, “Keşke bu yükseltmeyi yıllar önce yapsaydım” diyorum.

Az Kişinin Bildiği Muhteşem Web Siteleri

Wed, 04 Sep 2024 00:00:00 GMT

Ekşi Sözlük’teki hali çöpe döndüğü için buradan devam edelim.

notebooklm.google — Google’ın yapay zekâ ile çalışan not defteri. PDF vs. dosyaları ekleyebiliyorsunuz, sorduğunuzda kaynak göstererek cevap veriyor.
fccid.io — ABD Federal İletişim Kurumu FCC’nin lisanslarını toplayan site. Onay alıp satışa sunulan cihazlar için sundukları dokümanlardan, cihazın iç görsellerini bile görebiliyorsunuz.
free-for.dev — Geliştiriciler için ücretsiz kaynakları listeliyor.
recraft.ai — Vektör oluşturma uygulaması. Tarif ettiğiniz logoyu vektör olarak oluşturuyor, SVG olarak çıktı alabiliyorsunuz.
foldnfly.com — Farklı modellerde kâğıt uçak yapma talimatları.
onlinedoctranslator.com — PDF, DOC gibi dosyaları online olarak, Google Translate altyapısıyla tercüme ediyor.
secondlifestorage.com cell database — 18650 piller veritabanı. Hangi pilin modeli nedir bulmaya yarıyor.
standardebooks.org — Telif hakkı bulunmayan e-kitapları toplayıp sunuyor.
domainr.com — Domain arama aracı, kısaltma şeklinde alan adlarını da gösteriyor.
tld-list.com — TLD’leri en ucuz fiyatla satan/yenileme yapan yerleri gösteriyor.
elevenlabs.io — Yazıyı yapay zekâ ile sese dönüştürüyor. Türkçe de destekliyor.
lookscanned.io — Yüklenen dokümanı tarayıcıdan taranmış gibi gösteriyor. Tablet üzerinden imzalanan dosyaları “taranmış” hâle getirmek için kullanılabilir.
annas-archive.org — Sci-Hub, LibGen, Z-Library gibi siteleri yansıtan bir e-kitap sitesi.
geospy.web.app — Fotoğrafın çekildiği konumu yapay zekâ ile tahmin ediyor.
whatsmyname.app — Yazdığınız kullanıcı adı ile açılmış sosyal medya hesaplarını buluyor.
noadexchange.com — Warmshowers tarzında bir site. Airbnb tarzında misafir edip kredi kazanıyorsunuz, sonra o kredilerle başka şehir ve ülkelerde kalabiliyorsunuz. Tek seferlik 75 dolar temizlik ücreti var, o da ev sahibine gidiyor.
htmldocs.com — HTML ile PDF oluşturmanızı sağlıyor. API hizmeti de var; PDF’in belirli kısımlarına değişkenler atayıp dinamik PDF oluşturabiliyorsunuz.
archivebuttons.com — Paywall geçmeye yarayan servisleri tek bir çatıda toplamışlar.
nearbywiki.org — Wikipedia sayfalarının konumlarını harita üzerinde gösteriyor. Gittiğiniz yerde gezmeye değer yer bulurken işe yarıyor.
punchsalad.com SSL generator — Let’s Encrypt sertifika oluşturucu. Ücretsiz olarak çalışıyor.
libble.eu — Kullanım kılavuzları arşivi.
pfpmaker.com — Profil resmi oluşturucu.
reddit-soccerstreams.com — Maç stream linklerini listeliyor.
maps.nimbo.earth — Aylık güncellenen harita servisi. Ücretsiz 60.000 kredi veriyor.
imagetotext.io photo-translate — Fotoğraf üzerinden çeviri yapıyor.
flightlist.io — Uçuş arama motoru.
v0.dev — Vercel’in hazırladığı yapay zekâ arayüz tasarlama uygulaması.
linkpreview.xyz — Geliştiriciler için link önizlemelerini görüntüleme servisi. Linkin WhatsApp’ta, Twitter’da vs. nasıl görüneceğini kontrol edebiliyorsunuz.
blocks.md — Typeform alternatifi form oluşturma uygulaması. Markdown’ı forma dönüştürüyor.

İşe Yarar macOS Uygulamaları

Mon, 13 May 2024 00:00:00 GMT

Kullandığım, faydalı bulduğum macOS uygulamaları.

Reeder — iOS cihazlarda da mevcut olan bir RSS okuyucu.
TablePlus — Bir sürü veritabanını destekleyen veritabanı yönetim uygulaması. Ücretsiz sürümde 2 tab açmaya izin veriyor, genellikle yeterli oluyor.
Upscayl — Açık kaynak görüntü büyütücü (AI tabanlı).

İlaçlı sürümler için adresler

xmac.app — Bu baya iyi, direkt tek tıkla indiriyor, reklam yok.
cmacked.com
torrentmac.net
nmac.to
appstorrent.ru — Bu da baya iyi, yorumlarda açıklamalar olabiliyor.
macked.app — Yeni buldum, Çince.

Kimsufi: Ucuz Dedicated Sunucu Kiralama Servisi

Fri, 26 Apr 2024 00:00:00 GMT

OVH üzerinde eski sunucular ile hizmet veren bir hosting firması.

Aşağı yukarı 2014’ten beri KS-1 ve KS-2 paketlerini kullanıyorum. Fiyatlandırmalar 5 ve 10 Euro şeklinde. Seedbox ve ufak tefek işlerimi halletmek için Caprover kurdum. Bandwidth cap sınırı olmadan 100 Mbit bağlantı veriyor. Onu da rack ile paylaşmıyorsunuz, direkt sizin. Sunucuda onu yaptın, bunu yaptın, “fair use” falan diye takılmıyorlar.

Ancak müşteri hizmetleri de yavaş. Benim de bu 10 yıl içinde 1-2 sefer, ödeme için ihtiyacım olmuştur.

checkservers.ovh üzerinden sunucuların hangisi mevcut takip edebiliyorsunuz.

İşe Yarar GitHub Repoları

Sun, 21 Apr 2024 00:00:00 GMT

Aslında daha çok, sağda solda gördüğüm, kendi işime yarayacak GitHub repoları. Yıldızladıklarımı buraya atıp, açıklamasını yazıyorum.

YS-L/csvlens — Komut satırı CSV okuyucu.
wagoodman/dive — Docker imajlarının içerisini katman katman incelemeye yarıyor.
pocketbase/pocketbase (site) — Go ile yazılmış efsane bir paket. Tek tıkla hazır bir veritabanı, dosya saklama, kullanıcı girişi yapma vs. için admin panelli bir backend sunuyor. JSON API ile istediğinizi bağlayıp kullanabilirsiniz.
bcanata/awesome-stars — “awesome-stars” şeklinde bir repo varmış; yıldızladığım repoları oluşturup liste hâlinde paylaşıyor.

Amatör Telsiz Röle: Android Uygulaması

Wed, 03 Apr 2024 00:00:00 GMT

Google Play Store’da yer alan Android uygulaması. React Native ile Expo üzerinde geliştirildi. amatortelsizcilik.com.tr ve Telegram’daki @telsizbot botu ile aynı veritabanını kullanıyor. VHF, UHF ve crossband röleleri listeliyor şu anlık.

Başlangıçta basit bir tablo şeklinde görüntüleme yapıyordu. 29 Mart 2024 güncellemesinde karanlık mod özelliği ve röleleri harita üzerinde görüntüleme eklendi.

Gelen öneriler ve yapılacaklar

Özellik

Röle listesine filtre ve arama imkânı eklenecek.
İleri/geri sayfa tuşu yerine parmakla kaydırma.
Karanlık mod, telefon ayarına göre otomatik ayarlanacak.
Rölelerin detay sayfası eklenecek. Üzerine tıklayınca diğer detaylar ve konumu görüntülenecek.
Röle detay sayfalarına hata bildirme + yeni röle bildirme butonları.
QRZ üzerinden çağrı işareti sorgulama konabilir.
Veritabanı çevrimdışı çalışacak şekilde SQLite veritabanına aktarılacak.
iOS sürümü yapılabilir. Geliştirici hesabı satın almak gerekli.

Sorunlar

Konum güncellenmiyormuş, listeye sabit kaydediyor sanırım.

3 Nisan 2024 güncellemesi

SQLite veritabanını kaldırdım, onda sorun çıkıyordu. Laravel ile çalışan amatortelsizcilik.com.tr API’si üzerinden bilgileri alıyor, 24 saatliğine cache’e atıyor şu anlık. Tasarımda da ufak tefek güncellemeler yapıldı.

Amatör Telsizcilik: Deprem İçin Değil, Hobi İçin

Fri, 29 Mar 2024 00:00:00 GMT

Deprem ve diğer doğal afetler sonrasında, insanlar bir B planı gibisinden amatör telsize akın ediyor. Açık söylemek gerekirse, ilk heves ettiğimde benim de böyle bir niyetim vardı. İşin içine girdiğinizde ise bunun bir hobi ve pahalı bir hobi olduğunu anlıyorsunuz.

TA1ANW, size aktarıyor efenim.

Türkiye’deki deprem-telsiz miti

Özellikle 1999 depreminde TRAC’ın ve amatör telsizcilerin aktif olması ile, özellikle Türkiye’de amatör telsizcilik arama-kurtarma kavramları ile iç içe girmiş durumda. 1999’da GSM iletişiminin de hemen hemen başlangıç aşamasında olduğunu düşünürsek, çöken altyapı sonrasında amatör telsizcilik imdada yetişmiş. Hâlen o dönemin devamı olarak, çoğu arama kurtarma ekibi, ekip üyelerini amatör telsiz lisansı almaya yönlendiriyor.

Ancak hobinin artık deprem ile, afet ile çok bir ilgisi yok. Tamam, amatör telsizcilik modern haberleşmenin sekmeye uğraması durumunda bir yedekleme sistemi olarak bir nebze işe yarayabilir, ancak Türkiye’de kesinlikle bir deprem haberleşmesi yöntemi falan değildir.

Amatör telsizcilik, insanların çoğunlukla “kendi imal ettikleri veya kendi sürdürülebilirliğini sağladıkları” yöntemlerle, belirli bir “sağlayıcı” olmadan iletişim kurmaya çalışması. Bu yolla en uzun mesafeye ve en çok kişiye ulaşmaya çalıştıkları bir hobidir. Hobiye girerken esas amacınız “ben birçok konumda, birçok insanla görüşme gerçekleştireceğim” olacaktır. Dolayısı ile “ben deprem için alıyorum” diye bir amacınız varsa üzülürsünüz, girmeyiniz.

”Deprem için telsiz alayım” — lisans almama gerek var mı?

Telsizleri PMR ve amatör telsizler olarak ikiye ayırabiliriz.

PMR’lar, yapısı itibariyle anteni çıkarılamayan ve sabit olan, amatör telsizcilik belgesi gerektirmez.
Amatör telsizler genellikle “frekans” girilebilen telsizler — amatör telsizcilik belgesi gerektirir.

Eğer sadece “telefon çekmezse diye” alınacak bir alternatif olarak düşünüyorsanız, PMR telsiz size daha uygundur. (Satın alırken DMR diye de bir opsiyon var, o değil, dikkat.)

Bununla nispeten kısa mesafe bir iletişim sağlarsınız. 0.5 watt çıkışı vardır. Aldığınız cihaz üzerinde 16 ayrı kanal vardır, yani teknik olarak yakınızdaki alanda 16 ayrı görüşme gerçekleştirilebilir. Atıyorum çocuğunuza aldınız, eşinize aldınız. Aynı kanala ayarlar, aynı bölge içerisinde o kanalda görüşme gerçekleştirebilirsiniz.

Ancak şunu unutmamak gerekir: o kanalda o anda başka birisi konuşursa, herkes aynı anda kullanırsa, görüşme gerçekleştiremeyeceksiniz. Sizle aynı telsizi alan, aynı kanalı kullanan 10–15 aile daha varsa, teknik olarak o anda bir kaos oluşacak. O yüzden PMR telsiz de, amatör telsiz de bir cep telefonu alternatifi değil, sadece kısıtlı bir imkânı karşılayacak uzak bir alternatiftir.

Kullanacağınız mesafeyi de kendi mahalleniz olarak düşünebilirsiniz, ancak bunun X kilometre gibi belirli bir tarifi yoktur. Ses veya ışık gibi de düşünebilirsiniz — engellerle karşılaştığında ulaştıkları mesafe azalır. Atıyorum güneş ışığı vurduğu yerden belirli bir yansıma yapacaktır; buna benzer teknik özellikler radyo sinyallerinde de var.

Deprem veya afet için mantıklı tek kullanımı şu: eğer “ben arama kurtarma faaliyetlerine üye olacağım” derseniz alın. Bu insanlar çoğunlukla kurum frekansları da kullanırlar ve oradan arama kurtarma faaliyetleri için organize olurlar. Mesela 2021 yazında çıkan orman yangınlarında bölgedeki arama kurtarma ekipleri çok faydalı olmuştur.

Bu kurumların frekansını da göreviniz yoksa telsizinizde bulunduramaz, resmî kurumların frekanslarını dinleyemez, resmî kurumlarla telsiz vasıtası ile iletişime geçemezsiniz. Birçok kişi Türkiye’de “nasıl olsa bir şey olmaz” mantığı ile olmayacak işler yapmaya çalışıyor, kolluk kuvveti takibini yapmasa, amatör telsizci camiası olarak biz yapıp ilgili birimlere iletiyoruz.

Özetle:

Amatör telsizcilik belgeniz yoksa, yedek olsun diyorsanız → PMR telsiz alınız.
Amatör telsizcilik belgeniz yoksa ama almak istiyorsanız → belgenizi alıp sonra amatör cihaz alınız.

“Deprem olur da enkaz altından polise ulaşırım, askere ulaşırım” diye alınacak bir cihaz değildir, zaten bu işlevi de görmez, göremez.

Amatör telsizci olmak istiyorum

İlk olarak “amatör” ifadesinden başlayayım. Genellikle yeni başlayanlarda amatör ifadesi, “acemi” gibi bir anlam ile düşünülür. Amatör/profesyonel arasındaki ifade, o işi meslek olarak yapıp yapmadığınız, o işten para kazanıp kazanmadığınız ile ilgilidir.

Amatör futbolcu, mesleği futbolculuk olmayan, futboldan para kazanmayan kişidir; profesyonel futbolcu, bu işten para kazanan kişidir. Üçüncü ligde oynaması, kötü olması durumu değiştirmez. Profesyonel de işi çok iyi yapan değil, para karşılığı veya meslek olarak yapandır.

Amatör/profesyonel balıkçı, amatör/profesyonel şoför, amatör/profesyonel fotoğrafçı vs. arasındaki fark budur.

İkinci kısma gelecek olursak, bizde “telsiz” ve “radyo” diye ayrım yapılan cihaz aslında radyodur. Camiada da radyo operatörü ifadesi çok kullanılır, çünkü aslında yaptığımız şey radyo sinyalleri gönderip almak. Bizde gönderim özelliği olan cihaza telsiz, sadece dinleme özelliği olan cihaza ise radyo ismini vermişler.

Niye bunu yapıyoruz? Çünkü bir hobi. Elektronik, radyo frekansı öğreniyoruz. Birçok farklı yerden birçok farklı kişi ile tanışıyoruz. Alan olarak da geniş bir hobi — mesela ben genellikle dinleme yapmışımdır, radyo frekansı ve bunun üzerine yapılan projelerden daha çok zevk alıyorum. Kullandığım cihazları tanıyorum.

Hepimiz televizyon izlemişizdir; kullandığımız karasal antenler, uydu alıcı cihazları, FM radyolar, telefonlar, garaj kumandaları, lastik basınç sensörleri — bunların hepsi birer radyo alıcı/vericisi. Bana bunları araştırmak daha heyecan verirken, bir başkasına dijital bir telsiz iletişimini decode edip dinlemek daha heyecanlı geliyor.

Bize tahsisli belirli frekanslar var, bu frekans aralıklarında dinleme ve gönderme yapıyor, iletişim kurmaya çalışıyoruz. Türkiye’de bu aralıkları Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) belirliyor ve “Millî Frekans Planı” olarak duyuruyor. Amatör telsizcilik faaliyetlerinden sorumlu kurum ise Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü. Bu kurum bünyesinde kurulmuş Amatör Telsizcilik İşlemleri Servisi, bizimle ilgili iş ve işlemleri yürütüyor.

Lisans süreci özet

İlgili işlemlerin detayını daha sonra anlatacağım, ancak özetle:

E-devlet üzerinden amatör telsizcilik belgesi başvurusunda bulunuyorsunuz.
Sınav ücreti ödemesi yapıyorsunuz.
Millî Eğitim Bakanlığı tarafından, e-sınav merkezlerinde (online değil) belirlenen tarihte sınava giriyorsunuz.
Sınavı geçerseniz belge ücreti yatırıyor ve kendinize çağrı işareti seçiyorsunuz.
Belgeniz çıkıp TA1ANW gibi bir çağrı işareti sahibi olduğunuzda kullanmaya başlayabiliyorsunuz.

Dediğim gibi, öncelikle “amatör telsizcilik nedir, niye yapıyoruz, ne yapıyoruz?” diye soracaklara aktaracağım; daha sonra detaylıca ücret ve süreçleri inceleyeceğiz. Bu bilgi burada, bilmeden başvuru yapanlar için ön bilgi olsun.

Amatör telsiz röle haritası

Eski tarihli bir Google My Maps röle haritası — konum olarak paylaşılmış; amatortelsizcilik.com.tr’ye ve @telsizbot’a konum bilgisi eklerken buradan faydalandım.

Amatortelsizcilik.com.tr ve @telsizbot’a alternatif Android uygulaması da geliştirdim — amatör telsiz röle.

Kullanışlı 3D Baskı Projeleri

Mon, 25 Mar 2024 00:00:00 GMT

Kendim için yazıcıdan bastığım, yararlı bulduğum tasarımlar.

Logitech MX Anywhere 2S için yan kavrama parçaları. Kullandığım farenin yumuşak kenar parçaları. Orijinali güneşten kötüleşip koptu; TPU ile basıp yeniledim.
Hızlı basılan, sesi iyi düdük — Thingiverse #3130078. Hem ABS ile hem PLA ile bastım.
Mıknatıslı SD / micro-SD kart saklama kabı — Printables #464786.
Canon M50 için iki batarya + iki SD kart tutucu — Thingiverse #3566796.
Canon M50 için 2 adet batarya tutucu — Thingiverse #5403046.
Canon M50 için “hot shoe” (flaş takılan yer) kapağı — Printables #226558.
Kupa seti — Kaide ve üst parça olarak 2 parçadan oluşan kupa seti. Öğrencilere bunu basıyorum.

3D baskı projelerini bulabileceğiniz internet siteleri:

Quansheng UV-K5

Mon, 11 Mar 2024 00:00:00 GMT

Quansheng’in bu aralar amatör telsizcilik camiasında popüler olan telsizi.

Telsize 2023’ün Şubat–Mart aylarında YouTube’da denk geldim. O aylarda Amazon US üzerinde satışı mevcuttu. Daha sonra o kanaldan satışı bitti. 29 Mayıs’ta Aliexpress üzerinden sipariş verdim. Peşin alınan vergisi ile beraber 854 TL tuttu. 5 Haziran’da kapıma teslim edildi.

Daha sonra Amazon ABD’den de eşime sipariş verdim. Şu anlarda Aliexpress, hatta Hepsiburada üzerinden yurtdışı satış ile kolayda, 1200–1300 TL bandında bulunabiliyor.

Telsizin en önemli avantajı, içindeki yazılımın şifresi bulunduğu için çözülmesi ve tekrar oluşturulabilmesi. Böylelikle telsizin yazılımı üzerine açık kaynak çalışma yapan birçok kişi, telsize farklı özellikler ekleyecek yazılımlar geliştirebiliyor.

Cihazla ilgili çeşitli yabancı topluluklar vardı ancak pek Türkçe içerik yoktu. Bu içerikleri toplamak amacı ile t.me/quansheng_uvk5_tr adresinde bir Telegram kanalı oluşturdum. Orada da oluşturduğumuz metinleri, buraya toplayacağım.

Yararlı kaynaklar

Cihaz hakkında tüm bilgileri toplayan wiki sayfası: ludwich66/Quansheng_UV-K5_Wiki.

Yazılım yükleme

Bunun için üç seçenek var:

a. Doğrudan Chrome üzerinden atmak: egzumer.github.io/uvtools b. OneOfEleven/k5prog-win kullanmak. c. Kendi yazılımını kullanmak (modlu yazılımlarda çalışmaz).

Yazılım yükleme modu

Programlama kablosunu bağlamadan, cihazı PTT (mandal) tuşuna basarak açın.
Cihazın üst kısmındaki fener yanacak, ekranında hiçbir şey görünmeyecek.
Programlama kablosunu cihaza bağlayın.
Daha sonra yukarıdaki yazılım yükleme yöntemlerinden birini seçerek yazılımı yükleyin.
Yükleme işlemi yapılırken fener yanıp sönecek. Bu aşamada kesinlikle işlemi yarıda kesmeyin.

İşlemi yaptım ancak bilgisayar cihaza bağlanmıyor. Kablonun telsize giren tarafını kontrol edin, iyice bastırın. Bu kısım yerine oturmamıştır.

Kütük (kanal listesi) yükleme

Bunun için iki seçenek var:

a. Chirp b. Kendi yazılımı (CPS)

İşlem:

Kütük (kanal listesi) atarken programlama moduna almayın.
Cihazı normal şekilde açın, kabloyu takın ve yukarıdaki kütük yükleme yöntemlerinden birini seçerek kütük yükleyin.
Kütük yükleme yapmadan önce, telsizin üzerindeki bilgileri “içe aktar” diyerek bilgisayara aktarın ve o şekilde düzenleme yapın.

Sık sorulan sorular

Telsizi programlamak/kütük yüklemek için ne yapmam lazım?

Cihazın üzerindeki USB bağlantısı sadece şarj içindir. Buradan yazılım atamazsınız. Piyasada satılan Baofeng markalı yan yana bir küçük/bir büyük kulaklık girişi şeklindeki kablolar programlama için uygundur. Cihazı satın alırken yanında kablo da satın almanızı öneririm.

Hangi yazılımı tavsiye edersiniz? Ne yükleyelim?

Eğer ilk kez telsiz kullanacaksanız bir süre kendi orijinal yazılımı ile kullanmanızı ve telsizin temellerini kavramanızı öneririm.

Modlu yazılımlardan en çok tercih edilen egzumer takma adlı kullanıcının hazırladığı yazılımdır.

Ancak bu yazılımları belirleyecek şey sizin neye ihtiyacınız olduğudur. Yukarıdaki konuları detaylıca okuyarak kendi ihtiyacınızı belirleyin.

Yazılım yükleyeceğim, ne yapmam lazım?

Yükleyeceğiniz yazılımın .bin dosyasını indirin. Telsizi PTT/mandal tuşuna basarak açın. Telsizin ışığı yanar konumdayken, aşağıdaki yöntemlerden birisi ile yükleme yapın:

a. Doğrudan Chrome üzerinden atmak: egzumer.github.io/uvtools b. k5prog-win kullanmak. c. Kendi yazılımını kullanmak (modlu yazılımlarda çalışmaz).

Kanal listesi/kütük yüklemek istiyorum, ne yapmam lazım?

Kütük atarken programlama moduna almayın. Telsizi açın, telsizin normal ekranı geldikten sonra programlama kablosunu bağlayın. Daha sonra yukarıdaki kütük yükleme yöntemlerinden birini seçin. Kütük yükleme yapmadan önce, telsizin üzerindeki bilgileri “içe aktar” diyerek bilgisayara aktarın ve o şekilde düzenleme yapın.

Greenote GSC50 Kablosuz Süpürge İncelemesi

Mon, 05 Feb 2024 00:00:00 GMT

Greenote firmasına ait kablosuz süpürge modeli. Amazon’dan bu link üzerinden satın aldım.

Kargosuyla toplam 3.938,62 TL tuttu. 10 gün içerisinde teslim edildi. Detaylı incelemesini de resimlerle birlikte yazacağım.

Cihazın içinden çıkanlar

Pil ünitesi ve gövde
Motor ve hazne
Alüminyum boru
Süpürge halı başlığı
Uzun başlık
Toz alma başlığı
Temizleme fırçası
Şarj aleti

Okunası Blog Yazıları

Tue, 09 Jan 2024 00:00:00 GMT

Sağda solda denk geldiğim, okunası, okuyup beğendiğim, okumak istediğim blog yazıları.

sive.rs/com — ICANN’a ait CZDS sistemi üzerinden TLD’lere ait zone dosyalarını indirip, boş domainleri filtrelemeyi anlatıyor.
halityesil.com — PHP’de kod nasıl yazılmaz — PHP’de sık yapılan hatalarla ilgili güzel bir yazı.
wiki-power.com — HomeLab kurulumu — notlar.im’e benzer, her şeyi toplayan bir wiki. Bu sayfa ve devamında self-hosting ile ilgili bilgiler mevcut.
blog.haschek.at — The curious case of the RasPi — Sistem odasında bulduğu Raspberry Pi ile ilgili detayları takip ederek, koyan kişiye ulaşmış. Enteresan bir hikâye.

Lonely Planet Gezi Rehberleri

Thu, 28 Dec 2023 00:00:00 GMT

Birçok ülke için gezi rehberleri olan bir seri. Belki alanında en başarılı olanlardan. Türkiye için olan rehberinden bile bayağı bir şey öğrendim. Bizde rehberi, kılavuzu olmayan ören yerlerine çok başarılı anlatımlar yazmışlar.

Lonely Planet Turkey — Amazon Türkiye

Maalesef kur farkından dolayı bizde fiyatı uçtu; Z-Library’den e-kitaplarını temin edebilirsiniz.

Logitech MX Anywhere 2S İncelemesi

Tue, 26 Dec 2023 00:00:00 GMT

Logitech’in hem Bluetooth ile, hem kendi Unifying USB alıcısı ile çalışan mouse’u. Bluetooth + USB ile toplam 3 aygıt ile eşleşebiliyor. Altta minik bir düğmesi ve 1-2-3 diye ışıkları var, oradan değiştiriyorsunuz.

2 sene civarı oldu, günlük kullanıyorum. Tek sıkıntısı, kenardaki — elinizde kavradığınız yere denk gelen — parçaları kabarıp koptu. Onu da 3D yazıcıdan TPU ile baskı basarak çözdüm. Detayları kullanışlı 3D baskı projeleri yazısında.

Amatör Telsizcilikte Kullanılan Kablolar

Sun, 05 Sep 2021 15:21:38 GMT

Amatör telsiz istasyonlarında kullanılan kablo türleri üzerine kısa bir not.

mmm.page

Thu, 13 May 2021 21:13:22 GMT

mmm.page

mmm.page, basit bir kişisel web sitesi tasarlama ve yayınlama aracı. Bütün öğeleri sürükle bırak yöntemiyle hızlıca sayfada konumlandırarak hızlı bir şekilde kişisel web sitesi oluşturabiliyorsunuz.

https://mmm.page/bc.main adresinden, kendim için oluşturduğum kişisel web sitesi örneğini inceleyebilirsiniz.

Self Hosting - Kendin Barındırma

Thu, 13 May 2021 20:57:53 GMT

Self Hosting Nedir?

İnternet üzerinde kullandığımız çeşitli servisleri, bilgisayar üzerinde kendimiz çalıştırma, barındırma, servis etme işine self hosting diyoruz. Mesela not uygulaması olarak Google Keep, fotoğraflarınızı barındırmak için Google Fotoğraflar, şifrelerinizi yönetmek için LastPass gibi bir şifre yöneticisi kullanmak yerine, size ait veya kiraladığınız bir sunucuda bu amaçla yapılmış -genellikle açık kaynak- uygulamaları kendiniz barındırabiliyorsunuz.

Neden Kullanılır?

Ben de bu işi aşağı yukarı 12-13 yıl önce yapmaya başladım. O dönem kullandığım, cPanel üzerinde bir web sunucu vardı. Önce buraya ufak uygulamalar kurmaya başladım. Mesela Google Analytics’in yaptığı işi yapan, o zamanki adıyla Piwik, şu anki adıyla ise Matomo’yu kurup kullanmaya başladım. cPanel üzerinde hizmet veren bu sunucum sadece PHP uygulamaları barındırabiliyordu ve ortak kullanılan bir sunucu olduğu için, sınırlı kaynak kullanmaya izin veriyordu.

Bu yüzden, özellikle Torrent işlerim için o dönem kurulan ve popüler olan, uzunca süre de ücretsiz servis veren Put.io’yu kullanmaya başladım. Ancak bu servis de tanıtım dönemini kapatıp paket fiyatlarını artırınca, alternatif aramaya başladım. İlk amacım, PHP üzerinde mümkün olmayan torrent indirme/yükleme işlerimi yapacak bir sunucu bulmaktı. Bunu da gerçekleştirmek için daha ucuza bulunabilen, VPS (Virtual Private Server), Sanal Özel Sunucu’lardan kullandım. Bu sunucular da temelde VirtualBox, VMware Workstation gibi sanallaştırma yazılımları üzerinde bulunan bir alan sağlıyor, bu yüzden kullanacağınız kaynaklar yine kısıtlı oluyor ve ortak kullanılıyor.

Uzunca bir süre bu şekilde VPS kullandıktan sonra, bağlandığım torrent istemcilerinin genellikle OVH üzerinde barındırıldığını fark ettim. Araştırırken de bu firmaya bağlı olarak çalışan Kimsufi isimli firmaya denk geldim. Kimsufi, genellikle eski sunucular ile, müşteri hizmetleri desteği kısıtlı bir biçimde hizmet veren bir firma. O yüzden hala, benim bildiğim en düşük fiyatlı dedicated, tamamen size ait fiziksel bir sunucuyu size kiralıyorlar. Bu yazıyı yazdığım sırada halen Kimsufi’nin aylık 9.99 dolar’a (veya 7.99 Euro’ya) sunduğu KS-3 paketini kullanıyorum.

Nasıl Kullanılır?

Sunucumu ilk oluşturduğum zamanlarda, bütün uygulamaları bir Linux dağıtımı üzerine kendim kuruyordum. Bunun dezavantajı ise, uygulama güncelleme ve bakımının büyük bir sorun oluşturması idi. Mesela yüklediğiniz iki uygulama, Python’un farklı sürümleriyle çalışabiliyor ve birbiriyle çakışabiliyor. Bir uygulamada sorun olduğunda bütün hizmetleriniz etkileniyor. Bir uygulamaya bağlı bir servisi yeniden başlatmak zorunda olduğunuzda diğeri de etkileniyor. Sistemi yeniden başlatmaya daha çok ihtiyaç duyuluyor.

Daha sonra, bu servisleri topluca kurmayı sağlayan çeşitli yazılımlar ile karşılaştım. Bunlar sayesinde Ubuntu gibi bir linux dağıtımı kurarak temiz kurulum sonrası bütün ihtiyaç duyduğunuz yazılımları, konfigürasyona ihtiyaç duymadan sıkıntısız bir şekilde kurabiliyorsunuz. Öncelikle onlardan bahsedeyim:

Burada bir dipnot da düşeyim. Self hosting ile alakalı bilgi almak, gelişmeleri takip etmek için GitHub üzerinden, selfhosted etiketi taşıyan paketleri ve Reddit’ten r/selfhosted kanalını takip edebilirsiniz.

Uzun süre bu amaçla QuickBox adlı uygulamayı kullandım. Bu uygulama bir Seedbox, yani torrent alma/gönderme amaçlı bir sunucu oluşturmayı planlıyor.

QuickBox Paneli Kurulduktan sonra size sunucunun detaylarını görebileceğiniz bir internet adresi sunuyor. Buradan ihtiyaç duyduğunuz çeşitli uygulamaları kurabiliyorsunuz. Eğer ilk kez bu tarz bir sunucu kuracaksanız, size çok bir iş düşmemesi, basit kurulumu sayesinde size uygun bir uygulama.

Ancak 4-5 yıl kadar QuickBox kullandıktan sonra, QuickBox’un içinde yer almayan uygulamalar kurmam gerektiği zaman sorunlar yaşamaya başladım. Şurada belirtilen uygulamaları destekliyor ve kolay şekilde kurabiliyorsunuz, ancak bunların haricinde bir şey kurmak ve kullanmak çok güç, zaten o amaçla oluşturulmamış. Yazının en başında belirttiğim gibi kendinize ait şifre yönetici, dosya yönetici, fotoğraf yönetici kurmak zorlaşıyor.

Bu sorunlardan dolayı, sunucu konfigürasyonum bozulduktan sonra alternatif ararken Cloudbox kullandım. Uygulama yüklerken otomatizasyon sağlayan Ansible’ı kullanıyor ve yine otomatik bir şekilde Docker Container’ları üzerinde sunucunuzu oluşturuyor. Ancak burada da dezavantaj, sunduğu hazır paketlerin genellikle seedbox yapmaya uygun olmasıydı. Docker kullanımı kolaylık sağlıyor ise de, Docker container’ları ve sunucuyu yönetmek için bir kullanıcı arayüzü sunmuyor olması, bütün işlemlerinizi shell’den yapmak zorunda oluşunuz dezavantaj oluşturuyordu.

Bu konuda oluşturulan birkaç servis var, GitHub’daki awesome-selfhosted reposundaki Self-hosting Solutions kısmından bu amaçla yapılmış yazılımlara ulaşabiliyorsunuz. Yine bu listede bulunan YunoHost’u da deneme amaçlı kısa bir süre kullandım, kendi uygulama dükkanında bulunan uygulamaları kullandığınız zaman oldukça başarılı bir uygulama ama özellikle Docker üzerinde kendi istediğiniz uygulamaları barındırmak istediğiniz zaman biraz zorluk çıkarabiliyor.

Şu an ne kullanıyorum?

CapRover (daha önceki adıyla CaptainDuckDuck) Bu amaçla kullandığım çatı uygulama olarak, Caprover’ı buldum. Daha önceden CaptainDuckDuck ismini kullanan uygulama, daha sonradan isim değişikliğine giderek Caprover ismini almış. Uygulama olarak, Heroku’nun kendi barındırdığınız bir alternatifi olmayı vaat ediyor.

Burada, daha sonra hakkında ayrıca bir yazı yazacağım Docker için bir parantez açalım. Benim QuickBox gibi uygulamalarda karşılaştığım, uygulamaların veya gereksinimlerin çakışması sorunumu çözen şey Docker oldu. Temelde, çalıştırmak istediğiniz uygulamayı daha önceden oluşturulmuş minik sanal bilgisayarlar üzerinde çalıştırıyor. Böylelikle sadece “verilerini” sabit tutarak uygulamayı taşıyabiliyor, güncelleyebiliyor, birden fazla yerde çalıştırabiliyorsunuz. Uygulamanın çekirdek dosyalarının zarar görmesi, bozulması mümkün olmuyor. Yedeklemeyi de oldukça kolaylaştırıyor.

Caprover’ın kurcalayabileceğiniz bir demosu şurada mevcut (şifre: captain42). Kendiniz bir docker container’ı oluşturmanıza veya halen düzenli olarak güncellenen kendi uygulama dükkanından seçtiğiniz uygulamaları yüklemenize izin veriyor. Kendi uygulamalarını yüklerken hemen hemen hiç zorlukla karşılaşmazken, başka bir docker imajını yüklerken de çok kolay bir kullanıcı arayüzü sunuyor. İsterseniz GitHub üzerinde kendinize ait uygulama dükkanınızı oluşturup onu da kullanabiliyorsunuz, aynı zamanda şuradan Caprover’ın kendi dükkanına da katkıda bulunabilirsiniz. Bu uygulamaları oluşturmak için Docker Compose dosyaları gibi YAML dosyası kullanıyor.

Caprover gibi bir yazılım kullanmadan docker container’ları kendiniz barındırdığınızda, port yönlendirmelerini kendiniz idare etmeniz gerekiyor. Diyelim ki iki web servisiniz var. Bu servislerin 80 ve 443’üncü portları kullanması gerekiyor. Ancak Docker dışına bağlantı yaparken bu portları sadece bir container’a tanımlayabiliyorsunuz. Caprover’daki letsencrypt ve nginx container’ları ile hem bu işlemi otomatik olarak yapabiliyor, hem xyz.alanadınız.com şeklindeki alt alanadlarını otomatik oluşturuyor, hem de tek tıkla bunları Let’s Encrypt servisi kullanarak kendi oluşturduğunuz SSL sertifikası ile https üzerinden sunabiliyorsunuz.

Biraz daha ustalık gerektiren bir işlem olsa da, sunucunuz yetersiz geldiğinde de docker cluster oluşturup servislerinizi birden fazla sunucuda barındırmanıza olanak sağlıyor. Özellikle Docker Hub üzerinden inanılmaz bir yelpazede uygulamayı kolaylıkla bulup, birkaç dakikada çalıştırmamı sağlıyor. Yedekleme işlemi de yine kendi kullanıcı arayüzünden kolaylıkla yapılabiliyor.

Neler Çalıştırabilirim?

Benim Caprover üzerinde denediğim, Docker üzerinde çalışan uygulamaları burada listeleyeceğim. Çoğunluğunu Docker haricinde de çalıştırabilirsiniz ama benim üstte bahsettiğim sebeplerden Docker kullanmak çok daha rahatlık sağladı. Daha önce bahsettiğim awesome-selfhosted reposundan çok daha kapsamlı bir listeye ulaşabilirsiniz, ancak ben bu yazıda genellikle kendi deneyimlediğim servislerden bahsedeceğim.

archivebox

archivebox arayüzü Uygulama caprover’ın uygulamaları arasında yer almıyor, Docker Hub’dan kurulum yaptım. web.archive.org sitesi gibi çalışıyor ve bir sitenin o tarihteki kaydını almanızı sağlıyor. Sitenin HTML olarak, PDF olarak, düz metin olarak vs. kaydını alabiliyor, silinmeye karşı saklayabiliyorsunuz. Aynı zamanda yer imlerimde bulunan önemli yazıları silinmeye karşı burada saklıyorum. Environment değeri olarak ALLOW_ROOT = true; belirlemek gerekiyor, bir de container içindeki /data klasörünü kalıcı bir klasöre bağlamanız gerekli.

bitwarden_rs

Açık kaynak şifre yöneticisi Bitwarden’ın çok daha az kaynak gerektirecek şekilde Rust üzerine port edilmiş hali. Şifrelerinizi başkasının eline teslim etmeden güvenli bir şekilde saklamanızı sağlıyor. Sizden başka birinin de kullanmasını istiyorsanız üyelik kısmını da açık bırakabiliyorsunuz. LastPass planlarında değişiklik yapıp çeşitli kısıtlamalar getirince oradaki hesabımı silip buraya geçtim. Diğer şifre yöneticilerden aldığınız yedekleri kolaylıkla buraya aktarabiliyorsunuz.

İlk kurulumda Environment değerleri arasına eklenmemesine rağmen SIGNUPS_ALLOWED değerine false verirseniz yeni üyelik eklenmesini engelliyor. Ayrıca ADMIN_TOKEN değerine de “openssl rand -base64 48” komutu ile oluşturacağınız 48 karakter bir base64 değeri girerseniz, bu değer ile https://bitwarden.adresiniz/admin bağlantısından admin paneline giriş yapabilirsiniz. Yine container içindeki /data klasörünü kalıcı bir klasöre bağlamanız gerekiyor.

Ghost

Caprover uygulamaları arasından kolaylıkla yüklenebiliyor, ancak bitnami’nin sunduğu docker imajında Ghost 3 sürümü destekleniyor. Ben Docker’ın kendi sunduğu imajlar arasında yer alan bu imajı kendim kurulum yaptım. Şu an okumakta olduğunuz blog, burada çalışıyor.

Kurulum için Environment değerlerine sadece url değerini ekleyerek kullanabilirsiniz. Ancak bir harici veritabanı ile beraber kullanmayı öneriyorlar. Ben database__client, database__connection__host, database__connection__user, database__connection__password, ve database__connection__database değerlerini tanımlayarak kurulum yaptım.

Ayrıca yapılan değişikliklerin silinmemesi için /var/lib/ghost/content klasörünü de kalıcı bir klasöre bağlamak gerekiyor.

shiori

Shiori bir yer imi yöneticisi, Pocket’a alternatif olarak yazılmış bir uygulama. Caprover üzerinde bulunmuyor, ben Docker Hub üzerinden kurdum. Yer imlerimi kategorileyip arşiv oluşturabileceğim bir servis ararken oluşturdum ancak bu beklentimi pek karşılamadı.

Environment değerlerinde SHIORI_DIR değerine /data değeri vererek ve /data klasörünü kalıcı bir klasöre bağlayarak kullanabiliyorsunuz.

cloudplow

Cloudplow da yine Caprover’ın kendi uygulamaları arasında bulunmayan ancak benim kurduğum Docker imajlarından birisi. Komut satırında çalışıyor, grafik kullanıcı arayüzü yok. Rtorrent’in indirdiği dosyaları, (çeşitli bulut sağlayıcılar arası dosya transferi yapmaya yarayan) rclone ile düzenli olarak tarayarak buluta aktarıyor. Benim kurduğum şekliyle, rtorrent’in tamamlanan dosyalar klasörünü tek yönlü olarak kullandığım Google Drive hesabına gönderiyor, indirdiğim torrent dosyalarına buradan erişebiliyorum.

Bu imaj içerisinde hem rclone, hem de cloudplow kurulu halde geliyor. Konfigürasyonu ise kullandığınız rtorrent kurulumuna göre değişkenlik gösteriyor.

Visual Studio Code

Visual Studio Code’un browser üzerinden çalışan sürümü. Caprover’ın uygulamaları arasından yükleyip direkt olarak kullanabiliyorsunuz.

heimdall

Bütün bu uygulamaları kurdunuz, peki nasıl ulaşacaksınız? Burada Heimdall devreye giriyor. Docker üzerinde barındırdığınız uygulamaları buraya ekleyip, bir ana sayfa veya panel gibi kullanıyorsunuz. Rtorrent gibi bazı uygulamalardan indirme/gönderme hızı gibi bilgileri de çekiyor.

Caprover’ın kendi uygulamaları arasında yok ama Docker Hub’dan linuxserver/heimdall imajını çekerek kullanabilirsiniz. Tek gereken, container’ı yeniden başlatınca bilgilerin silinmemesi için /config klasörünü kalıcı bir klasöre bağlamak.

dozzle

dozzle kullanıcı arayüzü Dozzle, çalışan docker container’ların log’larını görüntüleyebileceğiniz bir uygulama. Aslında Caprover’ın sunduğu arayüz üzerinden de bu işlemi yapabiliyorsunuz ancak Dozzle sadece bu işi yapmak için tasarlanmış bir uygulama olduğu için vaat ettiği işi de gayet başarılı bir şekilde yapıyor.

filebrowser

Docker container’a kalıcı olarak bağladığınız klasörleri yönetmenizi sağlayacak çok başarılı bir uygulama. Sanki bir cloud depolama servisi gibi dosya sıkıştırma, video dosyalarını tarayıcı üzerinden oynatma, dosya paylaşma vs. gibi birçok şeyi rahatlıkla yapabiliyorsunuz. Farklı kullanıcılar oluşturup, farklı yetkiler tanımlayabilirsiniz.

analogic/poste.io

Caprover’ın kendi uygulamaları arasında bulunan mail sunucusu. Hem Caprover’a kurduğunuz container’ların mail gönderebilmesini sağlamak, hem de kendi e-posta sunucunuzu oluşturmak için kullanabiliyorsunuz.

mail.alanadi.com şeklinde bir alt alan adı tanımlamanız yeterli oluyor, gerisini Caprover hallediyor. Ancak bende, boşta beklerken bile çözemediğim bir şekilde fazla işlemci kullandığı için kullanmayı bıraktım.

metube

Metube Arayüzü Ünlü youtube-dl paketine grafik kullanıcı arayüzü kazandıran bir Docker imajı. Youtube’daki videoları tek tıkla indirebilmenizi sağlıyor. Tek gereken, container içindeki /downloads klasörünü Youtube videolarını indirmek istediğiniz bir klasöre bağlamak.

Bu imajlar haricinde aktif olarak kullandığım Docker container’lardan bazıları:

pgweb
plex
portainer
rapidleech
rutorrent
shaarli
swirl
ttrss
wallabag
pottava/docker-webui

Ray.so

Fri, 07 May 2021 23:45:35 GMT

Ray.so

Ray.so, yazdığınız kod parçalarını sosyal medyada vs. paylaşmak için görsel olarak güzel resim dosyaları oluşturmanızı sağlıyor. Kodu ekrana yapıştırıp, yazılım dilini seçiyorsunuz. Ayarları istediğiniz gibi düzenledikten sonra resmi PNG veya SVG olarak kaydedebiliyorsunuz.

Bisiklet Turu İpuçları

Fri, 30 Apr 2021 22:02:41 GMT

İnternette güzel bir makale görüp kenara kaydetmiştim. Hafif bagajlarla, orta süreli yapılan turlara denilen bikepacking için güzel öneriler vermişler. Birebir çevirmiyorum, bazen parantez içinde yorumlar ekliyorum. Makaleye ulaşmak isteyenler aşağıdan kaynağını okuyabilirler. 1. Fırın torbaları, bagajınızın içinde çöp torbalarından veya klasik kilitli torbalardan daha iyi sudan koruma sağlar, ve daha hafiftir. (Ben kilitli torbaları daha kullanışlı buluyorum, özellikle kaliteliyse su geçirmiyor.)

Islak mendiller, turlarda oldukça kullanışlıdır. (Bisikleti, giysilerinizi, ayakkabınızı temizleyebilirsiniz. Duş alma imkanınız yoksa koltuk altlarınızı, sağınızı solunuzu silebilirsiniz.)

Yedek jant telleri zincir maşasının üzerine (chainstay) veya sele borusununun üzerine bantlanabilir. Hangi janta ve hangi tarafa ait olduğunu işaretlemeyi unutmayın.

Pasaportunuzun, sürücü belgenizin ve kimliğinizin bir fotokopisini pvc kaplatıp, sele borusunun veya üst borunun üzerine koyun. Aynı zamanda bisikletiniz çalınırsa ve seri numarası silinirse, bisikletinizi tespit etmek için kullanılabilir. Pasaportunuz kaybolursa da uluslararası bürokrasiyi azaltmış olursunuz.(Bunu turda değil, normalde de yapabilirsiniz. Kimlik bulunursa sıkıntı olabilir belki ama sele borusunun içine, bisikletin size ait olduğunu anlatan bir dökümanı pvc kaplatıp koyarsınız, çalınma durumunda da polise bunu da bildirirsiniz. Bisikletin tespiti kolaylaşır.)

Tur yaptığınız bölgede bisikletçiler çoğunluktaysa, yedek iç lastiğiniz normalden birkaç inç küçük olabilir. İdare edecek kadar şişecek, sizi daha büyük bir lastik alana kadar idare edecektir. (Patlak lastiğinizin de patlak olan bölümüne küçük bir düğüm atıp kullanabilirsiniz. En kötü durumda, lastiğin içini yanakları katlanmayacak şekilde saman vs. ile doldurun, yavaş yavaş en yakın bisikletçiye doğru devam edin.)

Şu tarz bir kilitli pense sizi farklı türde birçok araç taşımaktan kurtaracaktır. Somun başına kilitlendiği için, normal anahtardan daha fazla güç uygulayabilirsiniz.(Diğer araçları hiç saymıyorum, sadece İngiliz anahtarı+pense işlevi görmesi bile yer açıyor)

Yedek iç lastiği takmadan önce pudralarsanız, sıkışıp patlamasını önlemiş olursunuz.(Bazen jant+dış lastik arasına sıkışıp patlar, en kolay çözüm bu.)

Kayışların uzun uçlarını keser, uçlarını eritirseniz ufak bir miktarda ağırlıktan tasarruf etmiş olursunuz. Çok değil ama on tane kayış varsa, titanyum bir çaydanlık kadar ağırlık kazanırsınız.(Böyle şeyler turda ufak görünebilir ama kilometrelerce taşıyacağınızı düşünürseniz önemli. O yüzden diş fırçasının sapını kesiyor, fazla kayışları azaltıyor, gereksiz her eşyayı atıyorlar.)

Gece dışarıdaysanız ve bir hayvanla karşılaşmaktan korkarsanız, kamp kurarken şarkı söyleyin.(Bu pek doğru değilmiş gibi geldi)

32 mm veya daha küçük, katlanır, yüksek TPI bir cyclocross dış lastik, bir elma kadar yer kaplayacaktır. Büyük bir Maraton lastik taşımaktan daha az yer kaplar. Bir sokraki bisikletçide, tekrar normal lastiğinizle değiştirebilirsiniz.

Titreşimden dolayı vidanız gevşiyorsa, vidayı takmadan vidanın baş tarafına bir ip sarıp japon yapıştırıcısı dökün.(Bu da işe yarar, ya da vidayı çakmakla iyice ısıtıp öyle takmayı deneyebilirsiniz.)

Birkaç kablo bağı, arka bagaj veya gidon çantası monte aparatı yerine en az 1000 km kullanılabilir. Varolan en kullanışlı tamir kitlerinden biridir.(Kablo bağları en kullanışlı şeylerden gerçekten. Her bisikletçinin sele çantasında birkaç tane olması lazım.)

Petrol jeli ile karıştırılmış kumaş jeli, muhteşem bir ateş başlatıcıdır.(Bizde bu petrol jelinden hiç görmedim, reşo yakıtı dediğimiz şeyler baya işe yarıyor)

Ateş yakmak için, bir ağaç kabuğu alıp, bir ucunu ufak ufak parçalara ayırarak kullanabilirsiniz.

İlk yardım setinizi, yaşayabileceğiniz sorunları düşünerek oluşturun.

Şöyle pantolonlar varmış. Bunların böcek ve rüzgar açısından çok kullanışlı olduğunu ve çok hafif olduğunu belirtmişler. Özellikle yazın, uzun pantolon yerine kullanılabilir.

Rüzgarlık, aynı zamanda böcekler için de kullanılabilir. Naylon, kanınızı emmelerini zorlaştırır.

Merinos yünü, vücut kokunuzu kötü kokuya çevirmeyecektir. Lifleri antibakteriyeldir. Sadece tuzdan arındırmak için suda durulayıp kurumaya bırakabilirsiniz. Aynı zamanda yün bisiklet şortu ve çorapları da giyiyorum.

Eczanelerde, kulak tıkaçları satılmaktadır. Bütün paketin boyutu, bir ruj kadardır. Trafiğe yakın bölgelerde kamp yaparken kullanabilirsiniz.

Vidalarınızı herhangi bir hırdavatçıdan temin edebilirsiniz. Korozyonu önlemek için paslanmaz çelik tercih edin. Küçük hırdavatçılarda, genellikle büyük yapı marketlerden daha fazla seçenek bulunur.

Uyku tulumunuzu daha fazla konfor için çimen, kum veya çam iğnelerininin üzerine yerleştirin. Kışın ekstra koruma için, dalların üzerine köpük yerleştirebilirsiniz. Kamp yerinizi doğru seçmek de ekstra koruma sağlar.(Mat yerine baloncuklu naylon da kullanabilirsiniz. Temin etmesi kolaydır, süpermarketlerde açılan paketlerden alabilirsiniz. Yerle temasınızı keser. Hafiftir, taşıması kolaydır. Kötü olunca atıp yenisini alırsınız.)

Polarlar, ağırlığına değen malzemelerdir. Aynı zamanda yastık olarak da kullanabilirsiniz.

Su toplamasını patlatmak için, bir iğnenin ucunu önce ateşle yakın, sonra su toplayan yerde bir delik açın. Üzerine neosporin damlatıp, üzerini kapatın. Enfeksiyona yol açmak istemiyorsanız, deriyi kaldırmayın.

Kavisli bir iğne, yırtılan lastik yanağını dikmeyi çok daha kolay hale getirir. Yırtıldıktan sonra iç lastiksiz gitmenizi engellemiş olur.

Aşil tendonunuz veya dizleriniz ağrıyorsa, sık sık esneme hareketleri yapın. Yerel bir yoga dersine katılıp, sorunlu bölgelerinizi esnetmek için birkaç hareket öğrenebilirsiniz. Bunları her molanızda yapın.(Bizde de neredeyse her parkta fitness aletleri var)1

Bir sonraki yemek molanıza veya dinlenme molanıza odaklanarak sürmeyin. Kendinize arada bir mola verip esnemeyi hatırlatın.

Yedek kabloları gidonun içine saklayabilirsiniz. İhtiyacınız olduğunda barend’leri çıkardığınızda orada olurlar.

Bagajları kullanmayın. Kadro çantaları daha iyi kapasite/ağırlık oranına sahiptir ve onlarla bisiklet sürmesi daha kolaydır. Aynı zamanda yük dağılımı yapmanız gerekmez ve bagaj tamiri gerekmez.

Yarılmış bir lastiği desteklemek için bir banknot kullanabilirsiniz.

Kullanılmış eski bir gidon bandı, zincir maşasını (chainstay) neopren bir koruyucudan daha hafif olacak şekilde korur.

Kadro çantalarının içindeki pet şişeler, bozuk yollarda düşmezler, diğer şişelerden daha hafiftir ve daha uzun süre soğuk kalırlar. Tişörtünüze sarılı halde hemen hemen bütün gün soğuk kalırlar. Delinmiş bir şişeyi tamir etmek için çadır tamir bandı kullanabilirsiniz.

Pizza, turda yiyecek ihtiyacınızı karşılayacak çok kalori, protein, tuz, sebze içerir. Hemen hemen her yerde bulunabilir ve ucuzdur.

Yerfıstığı ezmesi kalori bakımından zengindir ve matara kafesinize sığar.

Tenis topu kutuları da matara kafesinize sığar. İçinde protein bar, rüzgarlık, yedek lastik vs. taşıyabilirsiniz.

Sticker’lar bisikletinizi daha az havalı gösterecek ve hırsızlık ihtimalini azaltacak, aynı zamanda kadronuzu çizilmelerden koruyacaktır.

Açıkta kalan cırtcırtları, eski cırtcırtlar ile kapatırsanız, eşyalarınıza zaman içinde zarar vermeyecektir.

Kamp ayakkabısı taşımayın.

Kamp sandaylesi taşımayın.

Çamaşır ipi taşımayın.

Yer örtüsü taşımayın.

Magnezyum ateş başlayıcı taşımayın.

Mini tripod taşımayın. Onun yerine taşları üst üste dizebilirsiniz.

Kase, kupa, bardak, tava ve tabak taşımayın. Kaşık ve çatal olarak kullanılan ürünlerden bir tane, bir de demlik işinizi görecektir.

Eşya torbası taşımayın.

Lastik haricinde yedek herhangi bir şey taşımayın.

Herhangi bir şeyin yanınızda olmaması korkusunu da taşımayın. Her şeyi, hemen hemen her yerden alabilirsiniz. Alamıyorsanız da, muhtemelen ihtiyacınız olan bir şey değildir.

Tura çıkmadan önce ve turun ortasında, iyi bir tamirciye jantlarınızın akordunu yaptırın; veya kendiniz akort yapmayı öğrenin. Ekstra jant teli taşımanıza gerek yok, akordu iyi yapılmış bir lastik asla sıkıntı çıkarmayacaktır. Çıkarırsa da muhtemelen bu, sadece jant teli ile düzeltebileceğiniz bir sorun olmayacaktır.(Jant teli önemli yorumlarda da belirtmişler. Diyelim ki bir çukura girdiniz, jant teli kırılınca, jantın akordu bir anda bozulabiliyor. Elinizin altında varsa ve değiştirir, akordunu yaparsanız sıkıntı olmaz. Ama o şekilde sürer, jantınız eğilirse, bir noktasından bükülen alüminyum bir jantın tamiri yoktur.)

İş güvenliği gözlükleri, güneş gözlüklerinden daha ucuzdur ve sıçrayan taş ve tozdan gözlerinizi korur.

Tişörtler, bisiklet formalarından daha hafiftir.

Vücudunuzun herhangi bir bölgesindeki bir uyuşma; sele yüksekliği, sele ayarı, gidon yüksekliği veya gidon boğazı uzunluğunun değişmesi gerektiğine dair bir uyarı sinyali olarak algılanmalıdır. Uyuşukluk ciddi problemlere yol açabilir.

Açık renkli, transparan bir drybag, içine bisiklet ışığınızı koyduğunuzda bir fener işlevi görür.

Aerobar’lar, normal dropbar veya düz barlara göre birden fazla tutuş sağlarlar. Karşıdan rüzgar alan geniş alanlarda, avantaj sağlarlar.

Ön ve arka tekerinizdeki eskime oranı farklıdır. Ama turunuzun ortasında ikisini yer değiştirmek kullanışlı değildir, çünkü ön tekerinizin yere tutunması, arka tekerden çok daha önemlidir. Onun yerine, arka tekerinize daha sağlam ve sert bir teker alabilir, ön tekerinizi de daha yumuşak bi tekerden seçebilirsiniz. Böylece ikisi de aynı oranda eskiyecektir.

Uzun tırnamışlarda, bacaklarınızdaki farklı kasları çalıştırmak için, kendinizi selede birkaç santimetre geriye itin.

Gün boyunca 10 dakikada bir, bacaklarınızdaki ve sırtınızdaki kan dolaşımını rahatlatmak için ayağa kalkın.

Alışkanlıklarınızı değiştirin. Mutluluğunuz kahveye, sıcak yemeğe, uykuya, sıcaklığa, kuru olmaya, yalnız olmaya, başkalarıyla beraber olmaya, hızlı gitmeye, nerede olduğunu bilmeye bs. bağlı değilse, kendinizi maceraya açarsınız. “İkinci tip eğlence” ise, kötü bir deneyimin, iyi bir hikaye olduğunu ve sizi daha güçlü yaptığını bilmektir.

Şişelerinize biraz limon suyu ekleyin. Limon suyu antibakteriyeldir, şişelerinizi temiz tutar. Plastik şişe kokusunu veya metal tadını bastırır. Aynı zamanda iskorbit hastalığını da engeller. Bir limon, dört günlük suyunuz için yetecektir.

Uyanık ve tetikte kalın. Bir sakatlık, turunuzu kısa bir kestirmeden daha uzun sürede bitirir. Tura çıkmadan önce kısa süreli kestirmelere kendinizi alıştırın.

Yağmurluğunuzun, giysilerinizin, kadro çantanızın veya diğer eşyalarınızın fermuarlarını daha uzun hale getirin. Böylece eldiven giyerken vs. daha kolay açabilirsiniz.

Zamandan tasarrruf etmek için dişlerinizi bisiklet üzerinde fırçalayabilirsiniz. Diş macununu, ağzınız doluyken birisi size çok ilginç bir şey söylemiş gibi püskürtün. Bu hayvanların diş macununu yiyip hastalanmalarını engeller. Ayrıca tükürdükten sonra durulamanıza gerek olmayacak, ağzınız birkaç dakika içinde normale dönecektir. Ayrıca arabaların ön camlarına da tükürebilirsiniz, çünkü arabalar tabutlardır. Şaka yapıyorum, sonuncuyu yapmayın.

Dikiş dikmeyi öğrenirseniz, ufak yırtıklar zamanla büyümeyecektir.

Pet-shoplarda, mama ölçmek için ücretsiz verilen sağlam, ölçülü kaplar vardır. Bunlardan bir tane alıp yulaf, ramen, kahve ölçmede vs. kullanabilirsiniz.

Hava sıcaksa, yün tişörtler yağmurluklardan daha iyidir. En hava alan yağmurluk bile dakikalar içinde sıcı ısıtıp terletecektir. Yün tiört ise kuru kalacaktır.

Islak giysilerinizi yatarken uyku tulumunuzun içinde giyin. Vücut ısınız nemi buharlaştıracaktır. Kaz tüyü olanlardan emin değilim, ancak sentetiklerde işe yarıyor.

Siyah giysiler sıcakta beyazlardan daha iyidir, çünkü teriniz daha hızlı bir şekilde kurur. İnanmıyorsanız Google’da aratın.

Size saygısızlık eden araçlara ile gülümseyin ve el sallayın. El sallamak ve gülümsemek, çıkacak çatışmaları önceden engellerler.

Rötuş boyası olarak oje kullanabilirsiniz. Çelik kadronuzu korozyondan da korur. Her zaman kadro renginize uygun bir renk bulabilirsiniz ve uzun süre dayanır.

Reflektörleri, yelek ve çantalarınızda terdih edin. Böylece reflektörlü eşyalarınızı kaldırarak, fark edilmeden kamp yapabilirsiniz.

El işi satan dükkanlardan, bölmeli plastik kutulardan alıp, ateş başlatıcı, küçük bant ruloları, kulaklıklar vs. gibi küçük şeyleri taşımakta kullanabilirsiniz.

Gittiğiniz bölgeden alacağınız bir miktar bal, bağışıklık sisteminizi bölgedeki polenlere alıştırarak, alerjiyi bir miktar önleyecektir. Ayrıca bal, doğadaki enerji jelidir.

Her yağmur yağdığında veya kışın her hafta, sele borunuzu çıkarıp üzerine yeni bir yağ tabakası ile yağlayın. Alüminyum ve çelik, temas ettikleri sürece birbirine kaynayabilirler.

İhtiyacınız olmasa bile eldiven giyin. Her yere düştüğünüzde önce elleriniz yerle temas eder.

Acıkmadan önce yemek yiyin.

Susamadan önce su için.

Seyahat boyu diş macununuzu, normal diş macunu ile doldurabilirsiniz.

Lityum bataryalar daha hafiftir, daha uzun süre çalışır, GPS ve fotoğraf makinesi gibi elektronik eşyalarla daha iyi çalışır. Aynı zamanda daha az çöp üretmiş olursunuz.

Eğer gerçekten çok sevdiğiniz bir eşya varsa, tura götürmeyin. Tişörtleriniz delinir, çantalarınız yırtılır, bisikletiniz çizilir. Tasarruf etmek için internetten ikinci el satın alın ve her eşyayı kullan-at olarak düşünün.

Telefonunuzdan, yol tarifinin ekran görüntüsünü alırsanız, hem daha az batarya harcar, hem de cep telefonu çekmeyen yerlerde de çalışır.

Kaybolan elektrolitleri yerine koymak için tuzlu yemekler yiyin ve her yemekte yeterli protein aldığınızdan emin olun.

Vahşi hayatla ilgili bilgi edinin. Boz ayı saldıracağında ne yapacağını, yemeğinizi nasıl asacağınızı, yılan ısırdığında fotoğrafını çekmeyi (böylece hastanede hangi panzehiri vereceklerini bilebilirler) öğrenin, bunlar hayat kurtarır. Her hayvanın ne şekilde davranacağını öğrendikçe, daha kötü durumlara düşme ihtimaliniz azalacaktır.

Sele ağrısı bir şekilde herkesin başına gelir. Arkanızı sık sık yıkayıp kurulayarak temiz tutun. Sele ağrısı varsa, simit şeklinde bir deri keserek ağrıyan bölgeyi destekleyebilirsiniz. Neosporin ile desteklerseniz, 1-2 gün içinde geçecektir. İhmal etmeyin, yoksa turun sonunda enfeksiyon kapabilirsiniz.

Heybenin kaymasını engellemek için kablo bağı kullanabilirsiniz.

Gizli bir şekilde kamp yapıyorsanız ve karşıdan araba geliyorlarsa, olduğunuz yerde donup kalın. Sürücüler genellikle hareketlere odaklanırlar. Sabit durursanız sizi farketmeyeceklerdir.

Köpekler tarafından kovalanıyorsanız, sabit ama yavaş tempoda devam edin ve tok ve ani bir şekilde HAYIR diye bağırın. Çoğu köpek sahibi, bu komutu köpeklerinde kullanır. Yaklaşırlarsa, üzerlerine su şişelerinizden su dökün. (Ayrıca durup köpeklerle aranıza bisikletleri de koyabilirsiniz. Köpekler sizi kendi bölgeleri bittiği yerde bırakacaklardır.)

İnsanlardan korkmayın, ama insanlara nereye gittiğinizi ve nerede konaklayacağınızı söylemeyin. Kendi içgüdülerinize ve diğer bisikletçilere güvenin. Karşılaştığınız kişiler, sizi muhteşem maceralara da yönlendirebilirler.

Park halinde, tekeriniz ve kadro arasında bir parça cırtcırt bağlamak, bisikletin düşmesini, kaymasını engelleyecektir. Aynı zamanda birinin bisikletinizi alıp kaçırmasını da zorlaştırır.

Kaynak: http://bikepacker.com/bikepacking-lifehacks/

swimlanes.io - kolay akış diyagramları

Wed, 28 Apr 2021 20:29:48 GMT

Swimlanes.io

Swimlanes.io servisi, ücretsiz olarak markdown yazarak akış diyagramları oluşturmanızı sağlıyor. Siteye ilk girdiğinizde de sizi örnek bir diyagram karşılıyor. Sunumlarda, eğitim amaçlı, hatta bir şeyin işleyişini basitçe anlatmak amaçlı kullanılabilir.

Bisiklet Yolları

Sat, 24 Apr 2021 23:28:06 GMT

Bisikletçiler, hatta bisiklete binmeyenler arasında konuşulan en popüler konulardan birisi bisiklet yolu. Herkesin olmalı mı olmamalı mı, olmalıysa nasıl olmalı konusunda mutlaka bir fikri var.Daha önce Bisikletforum’da açılan Bisiklet yolu kullanışlı mı, gerekli mi, yapılmalı mı? konusuyla, bu konuyu incelemiştik. Üzerinden 2 sene geçtikten sonra, burada, derli toplu bir yazı yazmak istedim. Bu blogun da ilk yazısı olacak.

“Avrupa’da Her Yer Bisiklet Yolu”

Her tartışmanın, her bisiklet konusunun popüler cümlesi budur:

“Bisiklete binmek istiyorum ama bisiklet yolu yok, Avrupa’da her yer bisiklet yoluymuş.”

Peki Avrupa’da kimse bisiklete binmiyormuş da, bir gün birisi “bisiklet yolu yapalım” demiş ve bütün Avrupa o gün bisiklete mi binmeye başlamış?The Guardian’ın aktardığı bir makaleye göre Amsterdam’ı örnek alırsak, Amsterdam’da 1900’lerin başında, %100’lere varan bisiklet kullanım oranı, 50 ve 60’larda alım gücünün yükselmesi ile kritik seviyede azalmaya başlıyor. Bunun sonucu olarak da kaza oranları artıyor. 1971’de 3,300 ölümlü trafik kazası görülüyor. 400’den fazla çocuk, trafik kazasında hayatını kaybediyor. Bu olayların üzerinde, en bilineni Stop de Kindermoord* (Çocuk Ölümlerini Durdurun)* adlı protesto etkinlikleri düzenleniyor. Stop de Kindermoord Protestoya katılan bir anne, van Putten, “Şehir araçlara yol açmak için yerle bir edildi. Toplumda gerçekleşen değişikliklerden hoşnut değildik, hayatlarımızı etkiliyordu. Sokaklar artık orada yaşayan insanlara değil, büyük trafik akışlarına aitti. Bu beni çok kızdırmıştı” diye anlatıyor.

1960’larda şehir plancıları, arabaları geleceğin ulaşım modeli olarak görmüş, arabalara daha fazla yol açabilmek için şehri yıkıma uğratmıştı. Fotoğraf: Fotocollectie Anefo*Stop de Kindermoord *aktivistleri, sivil itaatsizlik içerek eylemlerine devam ediyor; yolları araçlardan geri almak için sık kaza yaşanan noktalarda yollara masa koyup kapatmak, yemek düzenlemek gibi eylemler düzenliyorlar. Milletvekilleri onları dinlemek için randevu veriyor, Başbakan ile görüşüyorlar. Bunların sonucunda Stop de Kindermoord belediye bünyesine alınıyor ve çözüm olarak woonerf adı verilen, taştan yapılan ve araçları yavaş gitmeye zorlayacak hız tümsekleri olan yollar yapılmasına karar veriliyor. woonerf Stop de Kindermoord grubunun kurulmasından iki yıl sonra, First Only Real Dutch Cyclists’ Union (İlk ve Tek Gerçek Hollandalı Bisikletçiler Birliği) adlı bir grup daha kuruluyor. İlgi toplamayı başarıyor, megafonlar ve üç tekerli bisikletleriyle eylemler yapıyor, geceleri sık kullanılan yollara renkli boyalarla “kaçak bisiklet yolları” çiziyorlar. Grubun bir üyesi olan Tom Godefrooij, “Polis tarafından yakalanabilirdik ama gazeteler ve politikacıların ilgisini çekip, sonunda, bisiklet şeridimizi alabilirdik. 70’lerde dahi arabalara odaklanmanın sorun yaratacağını bilen politikacılar vardı.” diyor.1973’te yaşanan petrol krizi ile petrol fiyatları dört katına çıkıyor. Hollanda hükümeti ise, hem enerji tasarrufu yaptırmak hem de yeni bir yaşam tarzı sunmak için **“Arabasız Pazar Günleri” **projesini ortaya atıyor. Çocuklar, arabalar olmadan tekrar sokakların tadını çıkarabiliyorlar. Bu arabasız pazar günlerinde, Maartje van Putten adında bir bisikletçi, beraberindeki kişilerle beraber bisikletçilerin giriş izni olmadığı bir tünele bisikletleri ile giriyorlar ve bu gezinin sonu da karakolda bitiyor.1980’lerin sonuna doğru, yapılan protestolar sonucunda, politikacılar arabayı merkeze alan bir ulaşım planının gerçekçi bir plan olmadığının farkına varıyor ve bisikleti merkeze alan bir ulaşım planına geçiliyor. Yollara parlak kırmızı ve görünür bisiklet yolları yapılması ile başlayan süreçte, 2019’da ise Amsterdam’da 35.000 km’nin üzerinde bisiklet yolu mevcut.

Peki bizde durum ne?

Bizde bisiklet yolu yok mu? Tabii ki var. Ama maalesef, bütün bu bisiklet yollarının avantaj ve dezavantajları var. Teker teker incelemeden önce, bir bölgede bisiklet yolu olmasının öncelikli dezavantajından bahsedelim

KARAYOLLARI TRAFİK KANUNUMadde 66 — Bisiklet, motorlu bisiklet ve motosiklet sürücülerine aşağıdaki kurallar uygulanır.a) Ayrı bisiklet yolu varsa, bisiklet ve motorlu bisikletlerin taşıt yolunda,sürülmesi yasaktır.

Yukarıdaki madde yüzünden, eğer bir yolda bisiklete ayrılmış bir bölüm varsa, burada motorlu araç yolundan gitmeniz suç haline geliyor. Yol her ne kadar kullanılamaz, her ne kadar kötü, her ne kadar tehlikeli olsa dahi; motorlu araçlarla aynı yolu kullandığınızda suçlu duruma düşüyorsunuz. Bir bisikletli olarak itiraz etmemiz gereken ilk yasal boşluk bu.

Yaya Yollarına / Sahillere Entegre Bisiklet Yolları

Büyükçekmece sahil yolu üzerinde yer alan bisiklet yolu Büyükçekmece Belediyesi’nin İstanbul’da yapılan ilk bisiklet yolu olduğunu söylediği yol, bu yollara bir örnek. Fotoğrafta da görebileceğiniz üzere, sürekli olarak yaya işgaline uğruyor ve tehlikelere yol açıyor. Ya sürekli olarak yayaları uyarmanız, ya da yine fotoğrafta görüldüğü gibi sizin de kuralları yok sayıp, nerede boşluk bulursanız oradan geçmeniz gerek. Kesinlikle yol bisikletine veya antrenman yapmaya uygun değiller. Yine Büyükçekmece özelinde değerlendirme yapmamız gerekirse, uygun boya kullanılmadığından yağışlı havalarda çok kaygan hale gelip, ekstra tehlike saçıyor. Ancak, sahil boşken kısa gezintiye çıkmış, belki bisiklet kiralamış bisikletçiye uygun. İzmir Kordon’da yer alan bisiklet yolu Bu yola daha iyi bir örnek olarak da İzmir Kordon’da yer alan bisiklet yolunu verebiliriz. Ancak yine burada da, yayalarla bisikletçileri ayıran herhangi fiziksel engel olmadığı için, birden önünüze bir yaya atlayabilir. Ayrıca yine bisiklet yolu olduğunu fark etmeden/bilmeden/önemsemeden buradan yürüyen yayalar da tehlike oluşturuyor ve bisiklet sürmek için herkesi uyarmak zorunda kalmak gibi bir sıkıntı ile karşılaşıyorsunuz.

Araç Yolundan Çizilerek Ayrılmış Bisiklet Yolları

*“Avrupa’da her yerde bisiklet yolu varmış” *cümlesinde bahsedilen bisiklet yollarının büyük kısmı bu şekilde yollar. Veliefendi — Zeytinburnu Bisiklet Yolu Yukarıda, Zeytinburnu’nda yer alan, bir dönem haberlerde mangalcıların park yeri haline geldiği için sıkça yer alan bisiklet yolu bunun bir örneği. Yukarıda gördüğünüz yol iki şeritli bir karayolu olsaydı, kısa duraklamalar bile hem diğer sürücülerin tepkisine neden olacak, hem de oraya bırakılan araç şikayet edilecek ve çekilecekken; bu haliyle **zaten bisikletlere ait **şeklinde algılandığından rahatlıkla park yeri ilan edilebiliyor. Bisikletliler Derneği’nin çabası ile Mobil EDS uygulaması yapılarak geçici bir çözüm ile boşaltılmıştı, ancak sürekli bir çözüm olmuyor.Duraklama/park etme bu bisiklet yolunun temel sorunu. Ayrıca sağ tarafta dükkanlar vs. yer aldığında da ya bisiklet yolunun üzerine park edilip mal indirenler, ya bisiklet yolunun dışına park eden ama bisiklet yolu üzerinden mal indirenler oluyor. Yine de bir bisiklet yolu yapılmasına ihtiyaç duyuluyorsa, en kullanışlı ve en maliyetsiz olanı bu.Bisikletçileri tehlikeye atan sorunlardan birisi de, bisiklet yolunun sağ veya soluna park etmiş araç sürücüsü/yolcularının araç kapılarını dikkatsiz bir şekilde açmaları. Bisikletçilerin en çok yaşadığı kazalardan birisi bu. Kapı Kazası Şeridin gidiş-geliş şeklinde yolun tek tarafından verilmesi de başka bir problem. Bu şekilde bisiklet yoluna araç park ettiğinde, yoldan devam etmek isteyen bisikletçi, karşı yönden gelen trafiğin şeridine girmek zorunda kalabiliyor.Yine, bu bisiklet yolunun çok kötü bir örneği de Riva’da yapılmış ve gelen tepkilerden sonra kaldırılmıştı. Şehir dışında, otomobillerin 90 km/s hız sınırı olan bir yolda; karşı yönden gelen bisiklet bir anda virajı alamayıp bisiklet şeridini ihlal eden otomobiller ile karşılaşıp, büyük kazalara sebebiyet veriyordu.

Çeşitli Engellerle Karayolundan Ayrılmış Bisiklet Yolları

Ülkemizde en popüler bisiklet yollarından biri de bu. Maalesef *Karayolları Genel Müdürlüğü *ve yerel yönetimler tarafından, muhteşem bir iyimserlikle bisiklet yoluna araç girişini önleyeceği düşünülerek yapılan ancak hiçbir zaman ( fotoğrafta görüldüğü gibi) işe yaramayan plastik dubalar ile bisiklet yolu ayrılmış. Aynı amaçla yapılmış demir dubalar bile, otomobil park etmek için esnaf veya vatandaşlar tarafından sökülüyor. Beton bloklarla ayrılmış bisiklet yolları Bu kategoride, otomobil girişini engelleyecek tek çözüm beton veya plastik, büyük bariyerle ayrılmış bisiklet yolları. Tabii bu durumda da, kaldırımları bile işgal eden motosiklet ve moto kuryelere bir çözüm olması çok zor.

Sorun Bisiklet Yolunun Olmaması mı? Çözüm Bisiklet Yolu Yapılması mı?

Yazının bu kısmında biraz daha öznel, İstanbul trafiğinde uzun süredir pedallayan, bisikleti ulaşım aracı olarak kullanan bir bisikletçi olarak öznel değerlendirmelerde bulunacağım: *Bence hayır!*Bisiklet yolu da yapsanız, bisikleti demir parmaklıklar arasına da koysanız, sorun insanların bisikleti umursamaması ve sizin bunun karşısında eliniz kolunuz bağlı kalmanız. Yasalar size bazı haklar veriyor. Size özel bisiklet yolları hazırlanıyor. Ama bir otomobil veya yaya bunları ihlal ettiğinde sizden başka sizin hakkınızı koruyacak, bu yasaları savunacak bir otorite bulamıyorsunuz. Sizin yolunuza park etmiş bir sürü otomobilin sahibine, bunun yasalara aykırı olduğunu anlatıp çözüm beklemek sizin göreviniz değil. Bu otomobilleri görüntüleyip şikayet ettiğinizde bile, 2016’dan beri yasal mevzuat eksikliğinden herhangi bir yaptırım uygulanamıyor. Bisikletinizi, otomobillerin önüne koyup gitseniz ne olur? Aynısı, sizin bisikletiniz önüne bir bisiklet konduğunda olmuyor. Bir yaya, otomobil yolundan bebek arabası ile ilerlese ne olur? Aynısını bisiklet yolunda rahatlıkla yapabiliyor ve bunun yanlış olduğunu düşünmüyor.Yazının başına dönecek olursak, benzer sorunlar Amsterdam’da yaşandığında şehir sakinlerinin talebi **bisikletlerin ve yayaların otomobillerden izole edilmesi **değil, **otomobillerin şehirlerden izole edilmesi **olmuş. Asıl sorun, otomobillerin bisikletlerden önemli olduğunun düşünülmesi. Çoğu bisiklet grubunun savunduğu “1.5 metre yanımdan geç” kuralını ele alalım. Bizim, yöneticilerden talebimiz *“böyle bir kural konsun” *demekten ziyade, böyle bir kuralı nasıl savunacağı olmalı. Yerel yönetimin kilometrelerce bisiklet yolu yapmasının, o bisiklet yoluna belediye işçisi kum yığıyor, otomobil park ediyor, yoldan yaya yürüyorsa hiçbir anlamı yok.Sıklıkla örnek gösterilen ve örnek alınan ülkelerle, bizim yaşadığımız sıkıntıların temelinde de maalesef bu yatıyor. ABD’nin Şikago eyaletinde bisiklet yoluna park etmenin 150$ cezası var ve 2015 yılında 2,816, 2016 yılında 2,766, ve 2017 yılında 3,460 kez ceza uygulanmış. Türkiye’de ise bu her bisikletçinin günlük yaşadığı ve çözüme ulaştırılamayan bir problem halini alıyor.

Peki çözüm önerisi ne?

Bisiklet de bir ulaşım aracı, onu motorlu araç trafiğinden izole hale getirmek boşa bir çaba olur. Ancak özellikle şehir içinde hız limitlerini düşürmek, hız limiti yüksek/şehirlerarası yollarda bisiklete özel şeritler ayırmak, bisikleti otomobilden önemsiz ve çocuk oyuncağı görmeyerek bisikletçinin hakkına sahip çıkmak; ihtiyacımız olan çözüm. Türkiye’nin zaten bisiklet kültürüne sahip olan şehirleri var ve buralarda bisikleti otomobillerden izole etmeye gerek olmadan yıllardır bisikletli ulaşım sağlanıyor. Bizim de kendi şehrimizi yönetenlerden talebimiz “aracımızla gidebilmek” değil de “bisikletimizle gidebilmek”, “aracımızı park edebilmek” değil de “bisikletimizi park edebilmek” olduğu zaman; bisikletli ulaşım gelişmeye başlayacaktır.Peki siz ne düşünüyorsunuz? Yorum kısmından görüşlerinizi iletirseniz, bu ortak düşüncenin gelişmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Eğitim - Web 2.0 Uygulamaları

Sat, 24 Apr 2021 23:21:58 GMT

Eğitim ile ilgili cep telefonu, bilgisayar vs. uygulamalarını bir liste halinde derledim. Bu listeyi ara ara güncelleyip buraya ek yapacağım

Eğitim Platformları

Coursera
CourseHero
English Central
Khan Academy

Youtube Kanalları

TEDEd
Learn English with TV Series

1 Yıl Ücretsiz Seed4.Me VPN Üyeliği

Sat, 24 Apr 2021 23:21:24 GMT

NOT: Artık geçerli değil

**SHARE21 **koduyla Seed4.me VPN servisine üye olduğunuzda, 1 yıl ücretsiz VPN hizmeti veriyor. Birçok platformda ve birçok ülke ile servisi kullanabiliyorsunuz.

Üyelik için doğrudan https://seed4.me/users/register?gift=SHARE21 linkini kullanabilirsiniz. Üye olurken verdiğiniz e-posta adresine gelen e-postayı onayladıktan sonra, kullandığınız işletim sistemine göre olan yazılımı da indirip uygulamayı kullanmaya başlayabiliyorsunuz.

Üye olurken geçici mail servislerinden birini kullanarak ve kişisel bilgilerinizi vermeyerek, biraz daha anonim kalabilirsiniz. Ancak, bu servislerin büyük çoğunluğunun bağlantı kayıtlarını tuttuğunu düşünerek, yasal olarak sizi zor durumda bırakacak bir işlem yapmamanız ve kredi kartı ile alışveriş gibi hassas işlemlerde kullanmamanızın önemini belirtmek isterim.

SponsorBlock - Youtube Sponsor Engelleme Eklentisi

Sat, 24 Apr 2021 23:09:37 GMT

SponsorBlock

Sponsorblock, Youtube’dan izlediğiniz videolarda, sponsor için yapılmış kısımları atlamanızı sağlıyor. Videoya sponsor olan firma adına yapılmış dakikalar, daha önceden videoyu izleyen kullanıcılar tarafından işaretleniyor. O dakikaya geldiğinizde, video ilgili kısmı otomatik olarak atlıyor. Eklenti, Google Chrome, Mozilla Firefox, Microsoft Edge, Opera, Android gibi birçok ortamda çalışabiliyor. Aynı zamanda üçüncü partiler tarafından başka cihazlar için yapılan eklentileri de sitelerinde mevcut.

Ben bu yazıyı yazdığımda toplam 1,282,217 engellenen sponsorlu içerik olduğunu belirtmişler. Reklam engelleyiciler ile beraber kullanıldığında, tam bir reklam engellemesi sağlıyor.

Popüler Açık Torrent Siteleri

Fri, 23 Apr 2021 21:01:45 GMT

Popüler açık torrent sitelerini, sunmakta başarılı oldukları içeriklere göre listeledim.

1) The Pirate Bay - genel olarak en çok kullanılan torrent sitesi

The Pirate Bay, şu ana kadar en çok bilinen ve en kapsamlı torrent sitelerinden birisi. Yıllardır birçok davaya vs. konu oldu, kapandı, tekrar açıldı. Şu an farklı birkaç alan adı üzerinden hizmet vermeye devam ediyor.

2) .RARBG - Yeni çıkan filmler ve 4K için en iyisi

Yine ara ara engellenen sitelerden birisi. İçeriği kontrol edilerek onaylandığı için The Pirate Bay gibi sürprizlerle karşılaşma olasılığınız az.

3) 1337x - Uygulama / yazılım için en iyisi

2007’de kurulmuş ancak özellikle 2018’de diğer birkaç torrent sitesinin kapanmasıyla popüler olmuş bir site. Google arama sonuçlarından da yasaklı olduğu için Google’dan ulaşamıyorsunuz. Aldıkları reklamların müstehcen olabildiğini, iş yerinizde açmaya veya çocukların kullanmasına çok uygun olmadığını belirtmek isterim.

4) Torlock - E-kitap ve anime için iyi olanlardan biri

Kolay bir kullanıcı arabirimi sunan, e-kitap ve anime konusunda zengin bir internet sitesi. Diğer torrent sitelerinde bulamadığınız bazı torrent’leri burada bulabiliyorsunuz. Torlock’un da reklamlar konusunda biraz abartılı olduğunu belirtelim.

5) Torrentz2 - Müzik konusunda başarılı

Müzik albümleri konusunda başarılı ve zengin olan sitelerden birisi ise Torrentz2. Kullanıcılara basit bir arayüz sunuyor.

6) Zoogle - Oyunlar konusunda zengin

Yeni torrent sitelerinden birisi olan Zoogle, genellikle oyun torrentleri açısından zengin bir site. Ancak film ve diziler konusunda da içerik bulabiliyorsunuz.

Buradaki torrent sitelerinin, yabancı içerik konusunda oldukça iyi olmalarına rağmen Türkçe içerik konusunda biraz eksik olduğunu da belirtelim. Bunun en büyük sebebi, Türk içerik sahiplerinin bu mecraları sıkı şekilde takip edip, bu içeriklere kaldırma talebi yollamaları.

backgroundremoverai.com

Wed, 21 Apr 2021 17:01:07 GMT

backgroundremoverai.com

Makine öğrenmesi kullanarak fotoğraflarınızın arkaplanını kaldıran uygulama. Alternatiflerine göre oldukça başarılı çalışıyor. Türkçe dil desteği de var.

Timeline of Mathematics

Wed, 21 Apr 2021 17:00:00 GMT

Timeline of Mathematics – Mathigon

Ünlü matematikçileri ve tarihte matematikle ilgili ünlü olayları zaman çizgisi üzerinde görmenizi sağlıyor.

Piranha 7653 Bluetooth Mouse İncelemesi

Tue, 20 Apr 2021 01:55:46 GMT

13 Ağustos 2020 A101 Aktüel Kataloğunda 24,95 TL’ye yer alan ürünü, uygun fiyatından dolayı satın aldım. Youtube üzerinde yaptığım videolu incelemeyi şuradan izleyebilirsiniz:

Ürünün dış görünüşü güzel. Elinizde de günlük bir fareye göre ergonomik duruyor. Pilsiz ağırlığı 48 gram, pillerle birlikte 70 gram ediyor, hafif denilebilecek bir mouse. 2 adet AAA pil ile çalışıyor ve piller kutusundan çıkmıyor. USB alıcısı yok, sadece Bluetooth üzerinden çalışıyor. Hangi Bluetooth sürümünü kullanıyor vs. ile ilgili bir bilgi yer almıyor.

İçinden kullanım ve garanti bilgilerini anlatan bir kağıt çıkıyor sadece. İlk kullanımda açma-kapatma butonundan açıp kapattıktan sonra eşleştirme işlemi yapmak gerekliymiş. Bluetooth cihazların arasında Piranha-7653 adı ile görünüyor ve eşleştirme için sadece seçmeniz yeterli. Bundan sonraki aşamalarda yeni bir cihaza bağlayacak olursanız 3 saniye DPI tuşuna basılı tutmanız gerekiyor.

Farenin tekerleği ve tekerleğe basarak kullandığınız bir orta tuşu da mevcut. Ancak orta tuş çok sert ve sesli. Altta bulunan açma-kapama tuşunu da tırnakla bile açıp kapatmak zor, ben bir iğne kullanmak zorunda kaldım. Pil tasarrufu için bundan önce kullandığım fareleri işim bittiğinde kapatıyordum ama bunda çok mümkün görünmüyor. Bu şekilde sürekli açık olarak ne kadar süre gidecek piller onu da buraya not düşeceğim.

Fare kasası muhtemelen daha önce tasarlanan başka bir ürüne ait. Boş, kullanılmayan bir usb alıcı bölümü var.

Artıları: Fiyatı uygun. Zaten normal bir fare alacağınız fiyata Bluetooth mouse almış oluyorsunuz. Yeni bilgisayarlarda zaten USB portu az sayıda, 1 USB portunuz boş kalmış oluyor. Lazım olduğunda tablet, telefon, smart tv gibi cihazlarla da eşleştirme imkanı var. Tasarımı güzel. Hafif.

Eksileri: Orta tuşu sert. Tıklamalar vs.çok çok iyi bir fare kullanmadığınızın izlenimini veriyor. USB alıcısı yok. Açma-kapama butonu çok kötü.

Kullandıktan sonra notlarım:

Ürünü alan başka bir arkadaş açma-kapama butonunun düzgün olduğunu iletmiş. Benimkinde böyle bir sorun varmış galiba.
Cihazın üstünde Yichip diye bir firmanın modülü varmış.
Bluetooth LE (Low Energy/Düşük Enerji) bağlantısını kullanıyor. Bluetooth LE desteklemeyen aygıtlara bağlanmıyor olabilir, henüz deneme fırsatım olmadı.
Pil seviyesi görüntüleme özelliği yok.

Nasıl Amatör Telsizci Olunur?

Tue, 20 Apr 2021 01:39:15 GMT

Bir süredir ilgilendiğim Amatör Telsizcilik Belgesi alabilmek için Amatör Telsizcilik Sınavı’na girdim. Sınav ücreti 115 TL, amatör telsiz belgesi (lisans) ücreti ise 2021’de gelen zam ile öğrenciler için 75 TL, öğrenci olmayanlar için 150 TL tutuyor. Sınavın adım adım detayları, nasıl alınır, nelere dikkat etmek gerekir gibi belgeleri, 2020’nin Kasım ayında ilan edilen yeni sınav süreci bilgileriyle birlikte bu videoda topladım. Başvurular açısından derli toplu bir görsel kaynak olarak kullanabilirsiniz.

Gerekli bütün belgelere buradan erişebilirsiniz:

Amatör Telsizcilik – Google Drive

Bu hobiye heves eden herkesin bu süreci hızlı ve kolaylıkla atlatması dileğiyle, 73.

TYT TH-UV88 Detaylı İnceleme - Kılavuz

Tue, 20 Apr 2021 01:35:37 GMT

TYT’nin popüler modellerinden UV88 ile ilgili çektiğim tanıtım videosu.

ÖNEMLİ UYARI

Cihaza bilgisayardan güncelleme yaparken, güncelleme yarım kalır ve uyarı verirse sakın TELSİZİ KAPATMAYIN. Yazılım atarken kullandığınız programı kapatıp tekrar başlatın. “Reset” yazan bir düğme var, ona basarak yarım kalan yazılımı sıfırlama işlemi yapın.Cihaz güncellemeyi yapmadan cihazı kapanırsanız, telsiziniz “brick” olacak, kullanılmaz hale gelecektir. Bu durumda telsizin hafıza çipini değiştirmeniz gerekecektir.

Asus N53SN Power Board Tamiri

Tue, 20 Apr 2021 01:31:54 GMT

Asus N53SN bilgisayarımın Power Board’unu değiştirirken çektiğim timelapse video. Çok detaylı olmasa da değişim hakkında fikir verecektir.

offsideornot.com

Tue, 20 Apr 2021 01:13:23 GMT

Offside or Not Offsideornot sitesi, size çeşitli futbol pozisyonları gösterek ofsayt olup/olmadığını tahmin etmenizi istiyor ve bu tahmininizi VAR kararları ile karşılaştırıyor. Ofsayt tespit etme yeteneklerinizi test edebilirsiniz.

reddit - alışveriş subreddit'i

Mon, 19 Apr 2021 22:43:05 GMT

https://www.reddit.com/r/shoppingbay/

Reddit’ten (genellikle illegal şekilde edinilmiş) Netflix vs. bazı hesapları edinip kullanabileceğiniz subreddit. Daha önceden r/redditbay kanalında mevcuttu ama orası yine illegal satışlardan dolayı kapatıldı sanırım.

noat.cards

Mon, 12 Apr 2021 23:23:11 GMT

Açık kaynak, ücretsiz; Quizlet ve Anki alternatifi bir flashcard platformuydu. Tarayıcıdan çalışıyordu, eğitim amaçlı kartlar oluşturmayı sağlıyordu.

Bu yazının yazılmasından sonra servis kapandı — noat.cards artık erişilebilir değil. Geçmişte kullandığım bir kaynak olarak burada listeli kalıyor.

RemoveBackground.app

Mon, 12 Apr 2021 23:08:34 GMT

RemoveBackground.app

Remove background from images quickly using machine learning. We offer the ability bulk remove background from images as well, and an API.

RemoveBackground.app

Makine öğrenmesi kullanarak fotoğraflarınızın arkaplanını kaldıran uygulama. Alternatiflerine göre oldukça başarılı çalışıyor. Türkçe dil desteği de var.

Koronavirüs Günlerinde Bisiklet

Mon, 12 Apr 2021 22:57:38 GMT

Coronavirüs tehlikesinin hayatımızı etkisi altına altığı, #EvdeKal çağrılarının yapıldığı şu günlerde, bisikletçiler de içeride kapalı kalmaktan muzdarip. Peki, bu günlerde bisiklete binmek sağlıklı mı, güvenli mi? Bicycling.org sitesinde kaleme alınan makale, aklımızdaki bu sorulara Dr. David Nieman ve Dr. Brian Labus’un cevaplarını listeliyor.

Dışarıda Bisiklete Binmek Güvenli mi?

Evet, hastalık bulaşması söz konusu olduğunda dışarıda bulunmak, içeride bulunmaktan daha iyi. İnsanlar bir araya toplandıklarında birisi öksürür ya da hapşırırsa, ağızlarından çıkan damlacıklar insanların dokundukları nesnelere yapışır, insanlar da yüzlerine dokunurlar. Şu an için en iyi plan, bisiklete tek başına binip dışarının keyfini çıkarmaktır.Ayrıca, insanlar soğuk havada bisiklete bindiklerinde hastalık kapacaklarından korkarlar ama bu doğru değildir, soğuk havada sürüşün size hava yoluyla bulaşan herhangi bir hastalığı bulaştırdığına dair bir veri yoktur.30–60 dakika arası orta tempolu aktiviteler, bağışıklık sisteminizi güçlendirebilir. Bunu yaparken de bulunduğunuz bölgede uygulanan karantina veya kişisel bir izolasyon varsa, ona da uyduğunuzdan emin olmalısınız. Ayrıca hastaysanız ve virüsü bulaştırma riskiniz varsa, lütfen evde kalın.Karantina sürecinde iseniz, bulunduğunuz yerde vücut ağırlığı egzersizleri yapabilir veya trainer ile çalışabilirsiniz. Tabii ki eğer hasta değilseniz.Genel grip veya COVID-19 hastası iseniz veya ateşiniz varsa, bazı insanlar yanlış bir inanışla “terleyip hastalığı atabileceğini” düşünür. Bu doğru bir bilgi değildir. Aslında, tam tersidir.

#EvdeKal, yani izolasyon sürecinde bisiklete binebilir miyim?

19 Mart’ta Kaliforniya’da (ve 13 Mart’ta Türkiye’de) bir evde kalma kampanyası başlatıldı. Halktan bir sonraki duyuruya kadar evlerinde kalması ve diğer insanlardan mümkün olduğunca uzak durması istendi. Ancak, San Francisco’daki (ve Türkiye’deki) durum insanların dışarı çıkıp tek başına bisiklete binme, koşu, yürüyüş gibi aktiviteler yapmasının önünde bir engel değil. Sadece sosyal mesafelerini korumaya dikkat etmeleri ve diğer insanlardan en az 2 metre uzak durmaları ve gruplar halinde dolaşmamaları isteniyor.Özetle, spor yapabilirsiniz ama öncelikle sağlık yetkililerinin yaptıkları açıklamalara da dikkat etmelisiniz.

Grup olarak aktiviteler yapmaktan uzak mı durmalıyım?

18 Mart itibariyle ABD Bisiklet Federasyonu bisiklet yarışları ve grup sürüşlerinin, 3 Mayıs’a kadar iptal edilmesini önerdi (Türkiye Bisiklet Federasyonu da kendilerine bağlı bisiklet yarışlarını ileri bir tarihe erteledi).

Bisiklet sürerken tükürmek, şu an için bir sağlık tehlikesi oluşturur mu?

Doktorlara göre, COVID-19’un tükürükle bulaşması mümkün. COVID-19 bir kişi öksürdüğünde veya hapşırdığında yayılıyor ve bu damlacıklar yakındaki insanların gözüne, burnuna veya ağzına geldiğinde bulaşma geçrekleşiyor. Tükürük içerisinde, salya ile beraber burun akıntısı veya akciğerden gelen artıklar bulunabiliyor. Bisiklet sürerken burnunu temizleyenler için de aynı durum geçerli.

COVID-19 giysilerin üzerinde ne kadar kalır?

Uzmanlar henüz giysi gibi yüzeylerden virüsün bulaşması konusunda ortak bir fikire sahip değil. Ama Dünya Sağlık Örgütü (WHO)’nün görüşü virüsün birkaç saat ile birkaç gün arasında kalabildiği üzerine. Giysinizin üzerine tükürük vs. bulaşırsa, o bölgeye dokunmaktan kaçınarak mümkün olduğunca hızlı bir şekilde üzerinizi değiştirin ve sonrasında da ellerinizi yıkayın. Giysileri dezenfekte etmek içinse yüksek sıcaklıkta yıkayın ve kurutma makinesinde yüksek sıcaklıkta kurutun.

Dışarıdaki nesnelere dokunmaktan kaçınmalı mıyım?

Son veriler, yeni koronavirüsün, güneş ışığına (UV ışınlarına) maruz kaldığında dışarıdaki nesneler üzerinde uzun süre kalamadığını gösteriyor. Genel olarak, virüs dışarıda bulunan nesnelerin üzerinde çok az miktarda bulunabiliyor. Ancak, eğer enfekte olan kişi eline öksürür veya hapşırır ve hemen ardından trafik düğmesi gibi nesnelere dokunursa, siz de hemen ardından bu nesneye dokunursanız problem olabiliyor.

Virüs terleme yolu ile bulaşır mı?

CDC (ABD Hastalık Kontrol Merkezi)’ye göre, virüs terleme yolu ile bulaşmıyor, ancak 2 metreden daha yakın temasta bulunan insanlara, öksürük ve hapşırma ile oluşan damlacıklar yolu ile bulaşıyor.

Bende belirtiler görülmese bile hastalığı bulaştırabilir miyim?

Bu da coronavirüs ile ilgili henüz tam olarak anlaşılamayan durumlardan bir tanesi. Muhtemelen, belirtileri göstermeden hemen öncesindeki dönemde hastalığı bulaştırabiliyorsunuz. Öksürmeye veya hapşırmaya başladığınızda, haliyle, daha bulaştırıcı oluyorsunuz.Sosyal mesafemizi korumak şu an için tek çözüm. Uzmanlar hala virüsün nesneler üzerinde ne kadar kalabildiği ile ilgili çalışmalar yapıyor ve asıl sorunu problem aşırı bulaşıcı olması, öksürme ve hapşırma ile kolayca bulaşabilmesi ve hasta olduğunu düşünmeyen insanlar tarafından bulaştırılabilmesi gibi durumlar oluşturuyor. Bu yüzden elimizi yıkamak ve yüzümüze dokunmamak bu kadar önemli.

Antrenman sonrası bağışıklık sistemim zayıflar mı yoksa güçlenir mi?

Glikojen depolarınız tükendiğinde, vücudunuz normalde olduğu gibi çalışmaz. Bu, zorlayıcı bir sürüş veya yarış sonrası grip veya coronavirüs taşıyan birine maruz kalırsanız, vücudunuzun savunma sisteminin kapalı olduğu anlamına gelir. Ayrıca -uzun sürüşün getirdiği zihinsel ve fiziksel stres de hasta olma ihtimalinizi artırabilir.Dr. Nieman’ın görüşüne göre; bisikletçiler, uzun, yoğun bisiklet sürüşlerinden ve çalışmalardan kaçınmalı. Bisikletçiler bu süreçte formda olmayı değil, sağlıklı olmayı düşünmeli.Ancak bu, bisiklet sürmeyi veya spor yapmayı tamamen bırakmalısınız anlamına gelmiyor. Düzenli egzersiz ve güçlü bir bağışıklık sistemi arasında güçlü bir bağlantı var.

Spor salonlarına gitmek güvenli mi?

Çoğu ülke ve şehir, coronavirüsün yayılmasının engellenmesi konusunda adımlar atıyor. Birçok yerde, virüsün kolayca yayılmasına sebep olabilecek spor salonları önlem olarak geçici olarak kapatıldı.Bu süreç içerisinde evde çalışmak, formunuzu ve sağlığınızı korumak için en iyi yol olabilir. Kapatılan pek çok spor salonu, internetten izleyebileceğiniz online dersler de sunuyor.Ayrıca, nerede spor yaparsanız yapın, özellikle spordan sonra ellerinizi düzenli olarak yıkamayı ve bütün spor ekipmanınızı yıkamayı ihmal etmeyin.

Kiralık, paylaşımlı bisikletleri kullanıyorsak, alabileceğimiz ekstra önlemler

nelerdir?Eğer sizden hemen önce hasta bir insan kullandıysa, bu bisikletlerin gidonlarında virüs bırakmış olabilir. Kullanmadan önce bisikletin gidonunu antibakteriyel kullan-at mendillerle silmek, birçok virüse veya bakteriye maruz kalmanızı önleyecektir.Ayrıca CDC’ye göre, virüsün ana bulaşma yolu olmasa da, hasta insanların enfekte ettiği bir yüzeye dokunarak, daha sonra ağzınız, burnunuz veya gözlerinize dokunarak COVID-19’a yakalanmanız mümkün.Genel olarak, eğer eldiven kullanırsanız, binmeden önce gidonlarını dezentekte ederseniz paylaşımlı bisikletleri kullanmanızda bir sakınca görünmüyor. Yine de hemen sonrasında elinizi yıkamayı ihmal etmeyin ve yüzünüze dokunmaktan kaçının.

Yarışım iptal olmadı, gitmeli miyim?

Uzun süredir hazırlandığınız yarışla ilgili ne yapacağınızı düşünüyor olabilirsiniz. Uzun sözün kısası: gitmeyin. CDC, önümüzdeki 8 hafta boyunca 50 veya daha fazla kişinin toplandığı bütün organizasyonların iptal edilmesini öneriyor.

Yarış iptal oldu, ama başka grup sürüşleri var. Gidebilir miyim?

İptal olan etkinlikler yerine, grup gürüşleri veya gayriresmi yarışlar konuyor olabilir. Ama insanların bir araya geldiği etkinliklerin tümü için*, *virüsün bulaşma riski oluşuyor.Genel olarak özetleyecek olursak; diğer insanlarla ilişkilerinizde seçici olmalı, kendinizi korumak için elinizi yıkamak, diğer insanlarla doğrudan temastan kaçınmak, yüzünüze dokunmamak gibi temel adımları atmalısınız. Coronavirüs haricinde, grip hastalığına yakalanma ihtimalinizin de olduğunu hatırlatmak isteriz.